Burning

سوزاندن (2018)

کارگردان: لی چانگ- دونگ

بر اساس داستان کوتاه انبارسوزی

نوشته‌ی هاروکی موراکامی

*

تعامل و تقابل دو جهان

پیام رنجبران

1

شخصیت‌های داستان‌های «هاروکی موراکامی» اغلب درباره‌ی چیزی حرف می‌زنند تا چیز دیگری را پنهان کنند؛ گویی آن‌ها به موضوع اصلی در ذهن‌شان خیره می‌شوند و همان لحظه آن را به زبان استعاره و تشبیه برمی‌گردانند و سپس درباره‌ی آن سخن می‌گویند؛ از این رو دیالوگ‌های‌شان عجیب و یا حتی گاهی وقت‌ها بی‌ربط به نظر می‌رسد؛ همچنین رفتار و حرکات‌شان نیز بدین منوال است! انگار رفتارشان که اغلب روان‌پریشانه، عاصی، وامانده، مرموز و غیرقابل درک به نظر می‌رسد معلولِ چیزی‌ست که در لایه‌های عمیق ذهن‌شان لانه کرده است. کشف یا حدس و گمانه‌زدن درباره‌ی آن عاملِ اصلی، بیشتر به عهده‌ی خواننده گذارده می‌شود؛ بدین‌سان چیستی و چرایی سیر داستان‌‌ها و رخدادهای‌شان در هاله‌ای از ابهام پوشانیده می‌شود. می‌توان گفت موراکامی در معماری چنین داستان‌هایی کاملا منحصر به فرد است؛ تمام موارد مذکور با جذابیتی مرعوب‌کننده‌ و سحرآمیز ارائه می‌شود، همین‌طور او جزو نویسندگانی است که بهترین دیالوگ‌ها را می‌نویسد! به ویژه وقتی موقعیتی را می‌آفریند که اولین برخوردی است که شخصیت‌های داستان در آن با همدیگر آشنا می‌شوند یا یکدیگر را بعد از مدت‌ها پیدا می‌کنند- این برخوردها اغلب به‌صورت کاملاً تصادفی در خیابان، کافه یا یک مهمانی رخ می‌دهد- و سپس نویسنده فضایی آرام در اختیارشان می‌گذارد تا آن‌ها با هم شروع به صحبت کنند. اما این فضا و اتمسفری که به نظر آرام می‌رسد درست به مثابه‌ی دیالوگ‌ها و رفتارها خبر از چیزی پنهانی می‌دهد. داستان‌های موراکامی در سطح روبنایی‌شان به‌سان تالابی آرام‌ و حتی ساکن‌اند اما چیزی هیولاوش در زیرمتن‌شان به آهستگی مشغول نشو و نماست، هیولا یا عنصری که تشعشعات حضورش را حس می‌کنیم اما خودش را نمی‌توانیم ببینیم که این مسحورکننده است و حیرت‌زا. افزون بر این‌ در شرح حال اکثر کارکترهای داستان‌های موراکامی شاید بهترین عبارتی که می‌توان گفت جملات آغازین رمان بوف کور جناب هدایت است:«در زندگی زخم‌هایی هست که مثل خوره روح را آهسته در انزوا می‌خورد و می‌تراشد». این زخم‌ها معمولاً به گذشته‌های دورشان برمی‌گردد، رویدادهایی که باز هم گاهی به شدت ساده و پیش‌پا افتاده‌‌اند یا بدین شکل نشان داده می‌شوند اما طی گذشت زمان وجودشان را آزرده و جویده و آن شخصیت را به ویرانی کامل رسانیده و اصلا او را به موجود دیگری مبدل کرده است. سپس شخصیت‌ها در پی علت گشته‌اند یا می‌گردند! یعنی می‌خواهند دلیل این بلا و یا حداقل معنایش را بفهمند! و این تکاپو آن‌ها را به مرور به طرح سوال‌های بنیادی و هستی‌شناسانه و سپس جست‌وجو برای یافتن پاسخ وامی‌دارد که قاعدتاً جوابی نجسته‌اند، نمی‌جویند یا به آن بی‌معنایی مرموز و آزارنده پی می‌برند؛ بدین‌ روال ما با شخصیت‌های مواجه می‌شویم که رنجور، وامانده یا عاصی‌اند و یا نسبت به جهان پیرامون‌شان کاملا بی‌حس شده‌اند.




2

(هشدار! خطر اسپویل)

فیلم «سوزاندن» که بر اساس داستان کوتاه «انبارسوزی» موراکامی ساخته شده به نوعی رمزگشایی کردن از این داستان است. حال به تعامل فیلم‌نامه با این داستان و جهان موراکامی نگاهی داشته باشیم. داستان «انبارسوزی» به‌سان سایر آثار موراکامی با همان ابهام مرموز که البته وجه تاثیرگذار و همیشگی آثار اوست به پایان می‌رسد و اجازه می‌دهد خواننده با آن راز درگیر شود ولی «سوزاندن» چنین نیست. این فیلم از سایر عناصر داستان‌های موراکامی نیز استفاده کرده، به عنوان مثال پای ثابت اکثر داستان‌های او گربه‌ها هستند که این‌بار در داستان «انبارسوزی» حضور ندارند اما کارگردان آن را وارد فیلم کرده و از قضا یکی از سرنخ‌های اصلی‌ست برای پی بردن به این مساله که در فیلم چه اتفاقی افتاده. گربه‌ای که در ابتدای فیلم به‌سان رویدادهای مرموز آثار موراکامی نامرئی است اما درست در لحظه‌ای که خود را نشان می‌دهد و «جونگ‌سو» نامش را صدا می‌زند و او به سمتش می‌آید تمامی سوالات داستان فیلم و این‌که چه به سر دختر آمده است پاسخ داده می‌شود؛ گرچه در کل چیزی هم برای کشف باقی نمانده است؛ البته نباید انتظار داشت داستانی را که فیلمساز اقتباس می‌کند درست مانند نسخه‌ی اصلی درآورد کما این‌که «لی‌ چانگ-دونگ» نیز چنین نکرده است! «جونگ‌سو» در داستان موراکامی متاهل است و این‌جا نیست و شکل رابطه‌اش با دختر و همین‌طور پایان‌بندی اثر کاملا با نسخه‌ی اصلی متفاوت است. اما به باور من کارگردان «لی ‌چانگ- دونگ» در فیلمِ خود علیرغم سعی بر خلق اثری با ساختاری معماگونه و شرکت فعال تماشاگر در ترسیم داستان در ذهن خود توسط حدس و گمان، تقریبا چیزی برای کشف باقی نگذارده و حتی شاید در همان اواسط فیلم قصه را لو می‌دهد، منظورم وقتی است که «جونگ‌سو» به همراه «هانه‌می» به خانه‌ی «بن» می‌روند و جونگ‌سو کشوهای دستشویی او را باز می‌کند و با لوازم آرایش و خرده‌ریزهای زنانه‌ مواجه می‌شود! چنانچه یک فیلم هم درباره‌ی قاتل‌های زنجیره‌ای دیده و یا در این‌باره مطلع باشید که برخی‌شان یادگاری‌هایی از قربانیان‌شان نگه می‌دارند، جای حدس دیگری برای‌تان باقی نمی‌ماند، مگر این‌که «بن» مردی «زنانه‌پوش» باشد که به محض این‌که دختر فیلم غیبش می‌زند کار این حدس تمام است. همین‌طور گویی کارگردان می‌خواهد حتماً خیال‌مان راحت شود که ماجرا را دریافته‌ایم ساعت مچی دختر را در اواخر فیلم در همان کشویی می‌گذارد که آقای «بن» خرده‌ریزها را جمع می‌کند، بعد «بن» مشغول به آرایش دختر دیگری است که مطمئن شویم آن لوازم آرایش به‌ چه کار می‌آید و غیره و غیره...فیلسماز از عدم‌قطعیت جهان موراکامی به آن اندازه وام گرفته که ما به این سوال مشغول شویم آیا همه‌ی این وقایع رمانی است که جونگ‌سو مشغول نگارش آن است یا خیر؟ که در هر دو صورت تفاوتی نمی‌کند؛ گرچه شخصاً معتقدم چنین است. یعنی ما شاهد ماجراهای رمانی هستیم که جونگ‌سو آن را می‌نویسد کما اینکه در اواخر فیلم و پیش از پایان‌بندی او را حین نگارشش می‌بینیم. بازیِ بازیگر نقش دختر فیلم «هانه‌می» به ویژه در سکانس‌های نخستین افتضاح است، هر چند رفته‌رفته بهتر می‌شود اما خیال‌مان را راحت می‌کند فقط باید به تماشای بازی بازیگرانِ نقشِ «جونگ‌سو» و «بن» بنشینیم که انصافا هر دو عالی هستند. در نهایت چنانچه فیلم را با پیش‌داوری و در مقام قیاس با آثار موراکامی به تماشا نشسته و به دنبال آن کیف باشیم شاید جز کارکتر جونگ‌سو که توسط بازیگرش به‌خوبی درک و اجرا شده و ما را به یاد شخصیت‌های داستان‌های موراکامی می‌اندازد و همچنین فضا و اتمسفری که در برخی لحظاتِ فیلم با موسیقی جَز و امبینت همراه شده حال و هوایی نیابیم و متعاقباَ لذتی در کار نباشد! ولی اگر فیلم «سوزاندن» را فقط به عنوان فیلم «سوزاندن» ساخته‌ی «لی چانگ- دونگ» ببینیم، تماشای آن خالی لطف از نیست.

 

 


پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)

 

نقد فیلم ورود (2016)(بیگانگان و بازگشت جاودان) (اینجا)



ادامه مطلب

برچسب ها: نقد و بررسی فیلم Burning ، نقد و بررسی فیلم burning 2018 ، نقد فیلم سوزاندن 2018 ، نقد فیلم سوختن 2018 ، نقد فیلم سوزاندن لی چانگ دونگ ، فیلم سوزاندن داستان انبارسوزی موراکامی ، فیلم سوختن لی چانگ دونگ هاروکی موراکامی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic