سه شنبه 11 دی 1397

نقد فیلم Paterson (پترسون) جیم جارموش

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب :پیام رنجبران(نقد فیلم) ،


Paterson 

پترسون

نویسنده و کارگردان: جیم جارموش

بازیگران: آدام درایور، گلشیفته فراهانی

سال انتشار: 2016

*

در اوج سادگی


پیام رنجبران

 

فقط کارگردان‌های بزرگی مثل «جیم جارموش» می‌توانند از پس این همه سادگی در فیلم‌های‌شان برآیند. «پترسون» آخرین ساخته‌ی جارموش فیلمی به معنای واقعی کلمه ساده است. از آن دست سادگی‌هایی که چنین عباراتی از کتاب‌های مقدس را در ذهن تداعی می‌کند:«ما جهان را آفریدیم به سادگی». این سادگیِ ناب به سادگی ممکن نمی‌شود. کارگردان می‌بایست از بسیاری پیچیدگی‌ها عبور کرده باشد تا بتواند به این خلوص دست یابد. یک سادگی خالص و عمیق. ذره‌ای زوائد یا حشو در فیلم دیده نمی‌شود. همه‌ چیز به سادگی جریان دارد. حس و حال تماشای فیلم به این می‌ماند که در کنار چشمه‌ای نشسته باشی و به حرکت آرام آب چشم دوخته باشی.

«پترسون» ماجرای هفت روز از زندگی مردی به نام «پترسون» با بازی «آدام درایور» است که شعر می‌سراید اما شعرهایش را جز به همسرش به هیچ‌کس نشان نمی‌دهد یا منتشرشان نمی‌کند. او یک شاعر گمنام است که شعرهایش ساده و بی‌آلایش درست به مثابه‌ی نحوه‌ی زندگی‌اش در ذهنش جریان دارد و در فرصت‌هایی که به دست می‌آورد می‌نویسد‌شان. پترسون فردی است که در کل می توانیم درباره‌ی او بگوییم:«یک شهروند خوب!»؛ مردی نجیب که راننده‌ی اتوبوس شهری است و زندگی را به مثابه‌ی آنچه که هست پذیرفته، بی‌آنکه به دنبال پیوست و ضمیمه‌ای برایش بگردد یا دست به توصیف و تفسیر‌های عجیب و غریبی از جهان پیرامونش بزند. شعرهایش هم به همین سادگی است که این سادگی‌ مفرط‌شان به زیبایی جلوه‌گرشان می‌نماید. او در کنار همسرش «لورا» با بازی خانم «گلشیفته‌ فراهانی» به خوبی و خوشی زندگی می‌کند.

همان‌طور که از جارموش انتظار می‌رود او هربار فرم تازه‌ای برای ارائه دارد. چیزی که از تماشایش متعجب یا غرق لذت می‌شوی. پترسون از سنخ آثاری است که از پیش‌‌شناخت تماشاگر بدین نحو استفاده می‌کند: ما معمولاً انتظار بحران‌های عجیب و غریب و حوادث هولناکی را در فیلم‌ها داریم. انتظاری که سایر فیلم‌ها در ما نهادینه کرده‌اند. در پترسون از این خبرها نیست و همین بداعت و تازگی لطیف و شیرینی به فیلم بخشیده است. اما باز هم یادآور می‌شوم این بداعت فقط از دست کارگردان‌های کاربلدی مثل جارموش برمی‌آید چرا که او به جهان قصه و داستان‌گویی احاطه و تسلط کامل دارد و مثلا در همین اثر از پیش‌‌شناخت ما از سایر فیلم‌ها که به صورت عادت و کلیشه درآمده- بازی با روال و قراردادهای که بر حسب تکرار در ذهنیت‌مان خودکار و تثبیت شده‌اند- نهایت بهره را به شیوه‌ی درستی برده است؛ ابتدا یک زندگی آرام و شخصیت‌های دوست‌داشتنی را طوری به اکران گذاشته است که به دلت می‌نشیند- همذات‌پنداریت را برمی‌انگیزاند- سپس با پرداختن به جزئیات یک تعلیق و دل‌نگرانی برای حفظ و بقای این زندگی در تو به وجود می‌آورد. مثلاً در یکی از صحنه‌ها وقتی پترسون به همراه سگ‌شان مثل هر شب به پیاده‌روی می‌رود چند نفر جلوی او را می‌گیرند و در مورد دزدیده شدن سگ‌شان به او هشداری تهدید‌کننده می‌دهند. پترسون هم عادت دارد وقتی به نوشگاهی که هر شب بدان مراجعه می‌کند می‌رود سگش را جلوی در می‌گذارد. حالا تو طبق عادت منتظر هستی اتفاقی برای این سگ بیافتد. خلق چنین تعلیق‌هایی از جزئیاتی بسیار ساده است که وجوه تمایز و نقاط برجسته‌ی شیوه‌ی قصه‌گویی و هنرِ جارموش را به رخ می‌کشاند. او در واقع از «هیچ» یک داستان جذاب، شخصیت‌های دوست‌داشتنی و موقعیت‌های تاثیرگذار خلق می‌کند.

«پترسون» فیلمی است طناز و پر از لحظات شیرین و موسیقی و شعر چه به صورت کلامی و چه به شکل تصاویرِ زنده‌ای که این حس را در ذهن متبادر می‌نماید که گویی در حال تماشای شعری، بعید نیست بعد از تماشایش حال و هوای شاعری به سرتان بزند (دو قطعه‌ی «کیه کیه در می‌زنه» و «سطان قلب‌ها» هم در موسیقی متن فیلم استفاده شده)؛ همچنین این فیلم نگاهی دیگرگون به زندگی دارد آن‌هم در اوج سادگی! شاید جهانی که در آن به نمایش درمی‌آید و از آن خبر می‌دهد حداقل برای ما ایرانی‌ها که از فردای خودمان هم خبر نداریم رویایی بیش نباشد، اما اثری‌ست که گویی می‌خواهد بگوید چطور می‌شود زندگی را زندگی کنیم آن هم به سادگی.

 

 

پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)



ادامه مطلب

برچسب ها: نقد فیلم Paterson جیم جارموش ، نقد فیلم پترسون 2016 ، جیم جارموش گلشیفته فراهانی ، پترسون گلشیفته فراهانی ، آدام درایور گلشیفته فراهانی ، نقد و بررسی فیلم Paterson ، نقد و بررسی Paterson جیم جارموش ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic