این متن، آبان 97 در ماهنامه «صدبرگ» و کانال مترجم گرامی اثر «رضا کریم‌مجاور» و بخش‌هایی از آن 12 اسفند 97 در روزنامه «آرمان»، وبگاه «مد و مه» و «انتشارات افراز» منتشر شده است.



رمان: شهر نوازندگان سفید

 نویسنده: بختیار علی  

مترجم: رضا کریم‌مجاور

 نشر: افراز  1396

*

نگهبان زیبایی

پیام رنجبران


«می‌دونم این داستان برای تو هرگز تموم نمی‌شه»؛ در واپسین صفحه‌ی رمان شهر نوازندگان سفید» با چنین عباراتی روبرو می‌شویم! اما «علی شرفیار» گنگ و مغموم می‌گوید:«همه چیز تمام شد...همه چیز» بعد هم کتابش را روی میز ناشر می‌گذارد ومی‌‌گوید:«خداحافظ ققنوس... خداحافظ...»؛ شاید این خداحافظی برای «شرفیار» که حالا روایتش به خاتمه رسیده به منزله‌ی خداحافظی باشد، اما از جایی که ما شاهد و خواننده‌ی داستانی بوده‌ایم که در فرجام ما را به یکی از تاثیرگذارترین خداحافظی‌های تاریخ رمان‌نویسی رسانده است، اجازه می‌خواهم هم‌رایی خود را با گوینده‌ی آن عبارت یعنی «جلادت کفتر(ققنوس)» اعلام نمایم:«آهای جلادت جان، می‌دانم صدا‌ی‌مان را می‌شنوی، آهای ققنوس، تو که از جنس خاکستری، تو که میان مرگ و زندگی در نوسانی، تو که می‌تونی به شهر نوازندگان سفید بری و برگردی، تو که در فاصله‌ی دنیا و زیبایی‌های کشته‌شده رفت‌ و آمد می‌کنی، تو که زیبایی‌ها و آوازها و کتاب‌ها و تابلوهای کشته شده رو به دنیا برمی‌گردونی...حق با توست...داستانت هیچ‌گاه برای ما تمام نمی‌شود، جلادت جان تو هیچ‌گاه تمام نمی‌شوی و طنین اسرارآمیز فلوت جادویی‌ات تا همیشه در گوش‌مان می‌پیچد»...

در این دنیایی که هر روز با فاجعه‌‌ی دهشتناکی روبروییم، در این جهانی که رنگ غالبش سیاهی‌ است، در این همهمه‌ی تاریکی‌ها که گاهی زشتی آنچنان بیخ گلویت را سفت می‌چسبد و آنقدر تنگ می‌فشارد که حتی از به دنیا آمدنت بیزار می‌شوی و هر از گاهی از خود می‌پرسی اصلا چرا به دنیا آمدم؟ در همین بلبشویی که بیزار می‌شوی از آمدن و بودنت، گاهی اوقات مواجهه با بعضی‌ آثار هنری، برخی قطعات موسیقی، روبرو شدن با بعضی کتاب‌ها به مثابه‌ی تنفس است، تو گویی از پشیمانی‌ِ بودنت می‌کاهد و خون تازه‌ای در رگ‌هایت جاری می‌سازد، با خودت می‌گویی حتی اگر هدف از تولدم فقط به دلیل دیدن چنین اثری، شنیدن چنین نغمه‌ای یا خواندن چنین کتابی‌ باشد، می‌تواند دلیل تسلابخش و قانع‌کننده‌ای باشد؛ این ویژگی منحصر به زیبایی و هنر و آثار بزرگ است و رمان «شهر نوازندگان سفید» از جمله این آثار.


ادامه مطلب

برچسب ها: شهر نوازندگان سفید ، نقد رمان شهر نوازندگان سفید ، رضا کریم مجاور ، شاهکار ادبیات کُرد ، انتشارات افراز ، کتابهایی که باید بخوانیم ، شهر نوازندگان سفید رضا کریم مجاور ،



گفت‌وگو با مرد گنجه‌ای

نویسنده: ایان مک یوون

مترجم: نورا موسوی‌نیا

*

فروپاشیدگی روان


پیام رنجبران


احضار هیولاها، رنجی ورای آستانه‌ی تحمل، قصه‌ی آدم‌های پرس شده، روایت آدم‌هایی که تا سرحدات ممکن؟ خیر! بیش از آن- اگر حدی قابل تصور باشد- روان‌شان در هم پیچانده شده، داستان آدم‌هایی که واژگان و تفاسیری چون «آسیب دیده» یا «سرکوب شده» مقابل‌شان رنگ می‌بازد، معنایشان در برابر این همه درد از دست می‌رود. حکایت روان‌های نژند و سلسله اعصاب‌ فروپاشیده؛ اینجا مختصات هیهات است، جایی که علومی که درباره‌ی روان انسان سخن می‌گویند در برابرش به زانو درمی‌آیند. به شوخی می‌مانند. حرفی برای گفتن ندارند و شاید تنها کاری که از دست‌شان برمی‌آید، محدود کردن چنین آدم‌هایی‌ است؛ به غل و زنجیر کشاندن‌شان. کنترل و محصور کردن چنین افرادی‌ که به دیگران آسیب می‌زنند، اما واقعیت این است که این‌‌ها خودشان قربانی‌اند. قربانی‌ خشونت، بی‌مهری، نامردی و کثافت. درست که این‌ها به دیگر آدم‌ها آسیب می‌زنند، درست که عامل این صدمات هولناک‌اند، درست که فاجعه‌ای هستند که روی دو پا راه می‌روند. بمب‌های متحرک؛ اما همه‌ی تقصیرها به گردن‌شان نیست و در واقع سهم عمده‌ای شامل حال آنانی می‌شود که در ابتدای این زنجیره ایستاده‌اند. آن‌‌هایی که چرخه‌ی قربانی شدن و قربانی گرفتن را به راه انداخته‌اند. به راه می‌اندازند. این گزاره‌ها و کلماتی‌ست که وقتی مجموعه داستان «گفت‌وگو با مرد گنجه‌ای» را می‌خوانیم به مثابه‌ی سرگیجه‌ای در سرمان می‌چرخد؛ به ویژه واژگان «هیولا» و «رنج». نخستین کلمه مربوط به «ایان مک‌ یوون» نویسنده‌ی این مجموعه‌ داستان می‌شود که به راستی با این داستان‌ها هیولاهای خفته‌ی درون انسان‌ها را احضار کرده است. او نشان می‌دهد که این هیولاهای درنده و دهشتناک چگونه بیدار می‌شوند. نوشتارش ارزشمند است، دقیق، موشکافانه و قابل تامل و تکان‌دهنده؛ این نویسنده به خوبی «رنج» را می‌شناسد، یعنی واژه‌ی دومی که تقریبا فصل مشترک همه‌ی شخصیت‌های اصلی این مجموعه داستان است. رنجی که چون رشته‌ای آزارنده همه‌ی آن‌ها را به یکدیگر پیوند می‌زند. رنجی که آن‌ها را در خود فشرده است. پرس کرده. موجب استحاله‌شان شده. درد از سرحدات که بگذرد آدمی مبدل به موجود دیگری می‌شود که شرح و بازگوی آن فقط از دست ادبیات برمی‌آید. ادبیات به فریاد می‌رسد. ادبیات می‌آید و جنایت را به صفحات کاغذ منتقل می‌کند. خشم تلنبار شده را همان‌جا تخیله می‌کند شاید تا در واقعیتِ واقعی، در زندگی واقعی از بروزش ممانعت شود. ادبیات می‌آید و نشانگان را در اختیار می‌گذرد. هشدار می‌دهد. برای بعدی‌ها. برای آدم‌های بعدی که به دنیا می‌آیند. برای پدر و مادرهاشان. برای جامعه‌. ادبیات به صدا درمی‌آید. او منجی می‌شود.

*

نخستین داستان شروعِ کُندی دارد. حتی حوصله‌ سر بر به نظر می‌رسد: داستان کلافه‌کننده‌ای از نویسنده‌ای خرفت. اما رفته‌رفته هر چه پیش می‌رویم ماجرا شکل دیگری پیدا می‌کند و یکباره در پایان ورق برمی‌گردد و بازی طور دیگری رقم می‌خورد. همان داستان کم‌ رمق، هولناک تمام می‌شود. حالا نویسنده‌ی واقعی رخ نمایانده. نویسنده‌ای که می‌داند درباره‌ی چه می‌نویسد. می‌داند آن را چگونه بنویسد. حتی با وجود این‌که پایان هر چهار داستان قابل پیش‌بینی است. چند صفحه که به فرجام‌شان باقی مانده، می‌توانی حدس بزنی قرار است چه اتفاقی بیفتد، ولی همچنان ادامه‌ می‌دهی. نمی‌توانی رها کنی. با کارکتر داستان همراه می‌شوی. می‌دانی قرار است با یک فاجعه‌ روبرو شوی. اما نویسنده متبحرانه تو را در داستان نگه می‌دارد. تا انتهای آن. تا منتهای درد. تا چشم در چشم هیولا بدوزی.

 



پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)


نقد رمان سایه و مرگ تصویرها(اینجا)



ادامه مطلب

برچسب ها: نقد مجموعه داستان گفت و گو با مرد گنجه ای ، گفت‌وگو با مرد گنجه‌ای ، : ایان مک یوون ، نورا موسوی‌نیا ، نقد گفت و گو با مرد گنجه ای نورا موسوی نیا ، Ian McEwan ، First Love Last Rites ،

این نوشته‌ام، در روزنامه هەولێر(اربیل) شماره (2059)(2019/4/8) منتشر شده!


ئاوازى خوێنین

پەیام ڕەنجبەران

وەرگێڕانى شۆڕش غەفوورى


کە ڕۆمانى "پێنجەمین کتێب" دەخوێنینەوە تووشى هاودژییەکى سەیر و غەریب دەبینەوە! چونکە ئەم بەرهەمە لە دێوەزمە* دەچێت، دێوەزمەیەک کە بە جواناترین شێوە دەردەکەوێت، بۆ مەگەر دەکرێت دێوەزمەش جوان بێت؟! ڕەنگە هەر ئەم پاڕادۆکس و هاودژیە وات لێ بکات پێداچوونەوە و خوێندنەوەیەک بە ڕابردووتدا بکەیت! فڕێت بداتە نێو قووڵایی یادەوەرییەکانتەوە. کەى وات بەسەر هاتووە؟ لە کوێ تووشى وەها دیاردەیەک بوویت؟! ئاخۆ بووە کەسانێک کە خوێندبتنەوە بەڵام دواتر بۆ پاراستنیان بە جوانى، بووبێتنە دێوەزمەى ژیانت؟ جوانترین دێوەزمەى ژیانت، بەڵام ئەم بەرهەمە ڕەهەند و ڕوویەکى دیکەشى هەیە.

ئەم کتێبە لە سەندووقێکى مۆسیقى یا سازێکى باش دەچێت، شتێک لە شێوەى چنگ یا عود کە هەر کامەیان بنەما و تووخمە چیرۆکییەکەى، تێل و سیمەکانى ئەم سازە پێک دەهێنێت کە بە هەر بەرکەوتنێک، نەوا و ئاوازێک لە زەینتدا دەنگ دەداتەوە کە دواجار دەبێتە مۆسیقایەکى ئەوکگرتنێکى شەرقى، دەڵێم سەندووقى مۆسیقى، ئاخر تەنانەت کە کتێبەکە پێوە دەدەى و لە گۆشەیەک دایدەنێی، هەست بە لەرینەوەى ئەو ژێ مۆسیقیانە دەکەى کە لە نێو دووتوێى لاپەڕەکان دێنە دەرەوە و بەر گوێ دەکەون. زایەڵەى مۆسیقاکەى بێبڕانەوەیە. "جەبار جەمال غەریب" نووسەرى "پێنجەمین کتێب"، لەدایکبووى ساڵى ١٩٦١ى شارى قەڵادزێى هەرێمى کوردستانە. سەرەتاى دەیەى ١٩٨٠ دەستى بە چیرۆکنووسى کردووە و لە سەرەتاى دەیەى ١٩٩٠ دەستى بە نووسینى نۆڤێڵ (کورتە ڕۆمان) کرد و دواتر لە نێوەڕاستى دەیەى ١٩٩٠ دەستى بە ڕۆماننووسىن کرد. ئەو لە یادداشتێک بە بۆنەى وەرگێڕانى بەرهەمەکەى لە لایەن وەرگێڕى بەتواناى وڵاتەکەمان "ڕەزا کەریم مجاور" بە زمانى فارسى، باسى کاریگەریی فەرهەنگى ئێرانى لەسەر کەسایەتى و ئەندێشە و قەڵەمەکەى دەکات و هەر لە چیرۆکەکانى شانامەوە بگرە تا نووسەرەیلێکى وەک جەمالزادە، گوڵشیرى، فروغ، شاملوو، عەلى ئەشرەف دەروێشیان، مەحموود دەوڵەت ئابادى، "ڕوحى بریندار و تا مێژوکى** غەمبار و ئینسانى"ـى سپێهرى و هیدایەتى هەموو باس کردووە.

لە کاتى خوێندنەوەى کتێبەکە سەرەڕاى سەربەخۆیی و ڕەچەڵەکداریەتى، شوێنپێ و کاریگەریى هەندێک لە نووسەرانى ناوبراو دەبینرێت و "جەمال غەریب" چ خاکەڕایانە دەڵێت ئەوان "بۆ یەک چرکەساتیش جێم ناهێڵن". بە باوەڕى من، ئێرە ڕێک ئەو شوێنەیە کە ئەدەبیات سنوورەکان دەشکێنێت و ئەندێشەیەکى دلۆڤانانەى نووسەرانێک کە بۆ کەرامەتى مرۆڤ دەنووسن، بەدەر لە هەر کۆت و بەندێکى چیرۆک، یەکترى دەئامێز دەگرن.

چیرۆکى کتێبەکە بە تەوەربوونى کەسایەتییە سەرەکییەکەى واتە "کاکۆ ژەنیار مورادبەگ"، بە دەورى دوو ڕووداوى تۆقێنەرى مێژوویی دەسووڕێتەوە: کوشتار و نەسلکوژى ئەرمەنییەکان یا "هۆڵۆکۆستى ئەرمەنییەکان" لە لایەن "تورکە لاوەکانى عوسمانى" لە شەڕى جیهانى یەکەم ـ ساڵانى ١٩١٥ تا ١٩١٨ ـ کە بووە هۆى لەنێوچوون و مردنى ٧٠٠ تا ملیۆن و نیوێک ئەرمەنى و ڕووداوەکەى دووەمیش "شاڵاوى ئەنفال" و نەسلکوژى کوردەکان بوو کە لە ئۆپەراسیۆنێکى حەوت مانگەدا نزیکەى چوار هەزار گوند بە فەرمانى "سەدام حوسێن" تەخت کران و نزیکەى ١٨٢ هەزار مرۆڤى بێ گوناهیش زیندەبەچاڵ کران.

هەزاران مرۆڤ کە باوک، دایک، منداڵ، برا، خوشک، پوور، مام، دۆست و دڵدار بوون، بەڵام لەم گێڕانەوەیە ئێمە زیاتر ڕووبەڕووى کاریگەری بەرەنجامە خراپەکانى ئەم ڕووداوانەین لەسەر ژیانى کارەکتەرى سەرەکى واتە "کاکۆ". کاکۆ کوڕی ژنێکى ئەرمەنى بە ناوى "ئارتووش" و باوکێکى کوردە بە ناوى "ژەنیار موراد بەگ" کە بە ناچارى لە فینلەند نیشتەجێن. بۆمبێک لە ڕابردووى ئەم باوک و دایکە و پێشینانیان تەقیوەتەوە کە هێشتا تیکە و ئاسەوارەکانى بە جەستەى ژیانیانەوە ماوە، تەنانەت ئەگەر لەوپەڕى دونیاش بن.

ئەوان هەوڵ دەدەن برینى مێژووەکەیان لە سینگیاندا بهێڵنەوە تا ڕەنج و مەینەت نەگوازرێتەوە بۆ "کاکۆ"، بەڵام ئۆناقى گەرووگیرى ئەو ئازارانە بە شێوەى نهێنییەک لەسەر ژیانى کوڕەکە دەمێننەوە. شتێک لە ڕەفتارى باوک و بەتایبەتیش دایکەکەدا هەیە کە وەک مۆتەکە گەرووى دەگوشێت. کاکۆ دەیهەوێت ئەم نهێنییە ئاشکرا بکات. دونیاى چیرۆکى "پێنجەمین کتێب"، پڕە لە وردە گێڕانەوەى سەیر و سەمەرە، سەفەرێک بە زەمەندا ـ ١٩١٥ تا ٢٠٠٨ ـ کە کاکۆ و خوێنەر لەگەڵ خۆى دەبات. لە یەکێک لەم گێڕانەوانەدا، کاکۆ لە باغى مۆسیقارێکى پەڕجووئامێز کە خۆى بەسەرهاتێکى سەیرى هەیە لە "دووتوێى گەڵاکان" ون دەبێت و دواتر لە هەڵکەوتەیەکى جیاوازتر لە کوردستان دەردەکەوێتەوە.

گێڕانەوەى ڕووداوەکان و شێوازى بەیانکردنیان بە جۆرێکە کە دەکرێت سەفەرێکى فیزیکى بێت لە دونیای ڕاستەقینەدا، بەڵام بە باوەڕى من، ئەو باغە دەروازەیەکە بۆ سەفەرکردن بە قووڵایی ویژدانى نەستمان. وەک ئەوەى کاکۆ بۆ کەشفکردنى ئەو نهێنییە قورسە، فڕێ بدرێتە نێو قووڵایی نەستى دایک و باوک و هەڵبەت پێشینانییەوە. کاتێک کە کارمان دەکێشێتە سەر ویژدانى نەستەوە، ئیتر ڕووبەڕووى حیکایەت و سیمبولە کەوناراکان دەبینەوە. لەگەڵ دونیایەکى ئوستوورەیی ڕووبەڕووین کە هەرکامەیان لە حەقیقەتێکى مێژووییەوە دروست بوونە و لەو ویژدانە گشتییەدا ئامادەن.

نها، چیرۆکە سەرنجڕاکێشەکەى "پێنجەمین کتێب" کە سەرەتا وەک باڵندەیەک کە باڵەکان بە مەبەستى هەڵفڕین لێک دەدات، لەدونیایەکى قووڵ و خەیاڵى لە شەقەى باڵ دەدات و دەفڕێت. ئێمە بەسەر دونیایەکەوە خەریکى گەڕان و گەشتین کە لێوڕێژە لە وێناى زیندوو، هەژێنەر و پێکچواندنێکى زۆرى شاعیرانەى وەک "زمانێک لە ڕەگەزى باران"، "حیکمەتى ڕەقیەتى بەرد"، "ناسکیەتى یەزدانى" و "ڕووخسارێک لە ڕەگەزى ئاو". دونیایەک کە بە هۆى بەرکەوتن و پەیوەندییەکەى لەگەڵ ڕاستیگەلێکى تۆقێنەرى مێژووى، وشە سەرەکییەکەى "خوێن"ـە، وەک بڵەى جۆگەلەک لە خوێن لە دووتوێى ئەم کتێبەدا هەیە، تا ڕادەیەک کە هەندێک جار خودى نووسەر لە پێش چاومان وار دەبێتەوە و بە هۆى قووڵى ئیحساساتى بە چیرۆک و کارەکتەرەکانى، حەیراناوى و دڵ ئاشووباوى تەنیا دەست دەداتە "گوتن" و وەسفکردن.

وەک بڵەى هەندێک جار لە پشتى کارەکتەرە و گێڕانەوەکانى، وێناگەلێک دەبینێت کە هێندە لێیان دەترسێت ـ و نیگەرانى ئەوەى کە نەتوانێت ئیحساساتى سەبارەت بەوەى کە دەیبینێت بگوازێتەوە بۆ خوێنەر ـ سەراسیمە و سەرلێشێواو دەست بە دووبارەکردنەوە و پێداگرى دەدات: "ئارتووش کوردە"، "چ ناوێکى پڕ ڕەمز و نهێنى و پڕ مەرگ و تۆقێنەر. ناوێک کە هەموو قسەکانى ڕەنگى مەرگیان بە خۆیەوە گرتووە.."(لاپەڕە ١١٨). لە کاتێکدا کە پێشتر شێوەى "نیشاندان"ـى حیکایەتەکەى "ئارتووش" کە بە هۆى دەفتەرێکى سیحراوییەوە بەرەو کوشتارگەى ئەرمەنییەکانى دەگێڕێتەوە، لە بەشە درەوشاوەکانى چیرۆکەکەیە.

ڕەنگە پێویست بێت لە ڕوانگەى ڕەخنەوە بڵەین:

خۆزیا نووسەر ئیحساساتى لە هەموو لایەک کۆنتڕۆڵ کردبا، بەڵام لە ڕاستیدا بۆ نووسەرى ئەم وتارە، زۆرى ئەم عەتف و سۆزە ئینسانییە تەنیا ستایشکەرانەیە. "پێنجەمین کتێب" گێڕانەوەیکە شایەنى خوێندنەوە کە وەرگێڕانە باش و شایستەکەى "ڕەزا کەریم مجاور" گۆڕیویەتى بۆ نووسینێک کە وەک بڵەى لە بنەڕەتدا بە زمانى فارسى نووسراوە. ئەم وەرگێڕە، هەر لەم نووسەرە بەرهەمێکى دیکەى بە ناوى "کتێبێک کە بووە سیمۆرغ" وەرگێڕاوە.

 


پەراوێز:

* دێوەزمە: مۆتەکە

** مێژوک: مۆخۆى ئێسقان 

سەرچاوە:

مانگنامەى "صدبرگ"، ژمارە ٢٣ ـ ساڵى ١٣٩٧ى هەتاوى

 

پی‌نگار:

مترجم متن بالا آقای «شورش غفوری» است؛ افتخار آشنایی با ایشان را ندارم ولی این چیزی از سپاسگزاری‌ فراوانم بابت ترجمه‌ی متن نمی‌کاهد؛ و همچنین از دوست نازنین و گرامی‌ام که زحمت کشیده و متن را به دست من رسانیده‌اند بسیار ممنونم. اساساً به‌ ندرت خوشحال می‌شوم که این یکی از همان موارد نادر بود؛ وقتی دیدم آنچه درباره‌ی رمانِ عزیز «اسفار سرگردانی» نوشته‌ام به زبان کردی برگردانده شده بسیار خوشحال شدم چرا که به ادبیات غنی کرد و مردمانش تعلق خاطر عمیقی دارم. ادبیاتی که به باور من مصداق بارز آن عبارت مشهور نیچه است:«از نوشته‌ها تنها دوستارِ آنم که با خونِ خود نوشته باشند، با خون بنویس تا بدانی که خون جان است».

 

 

پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)

 

نسخه‌ی فارسی نقد رمان اسفار سرگردانی (اینجا)



ادامه مطلب

برچسب ها: خوێندنەوەیەک بۆ ڕۆمانى پێنجەمین کتێبی جەبار جەمال غەریب ، ئاوازى خوێنین رمان اسفار سرگردانی ، ئاوازى خوێنین ، نقد رمان اسفار سرگردانی ، اسفار سرگردانی رضا کریم مجاور ، ئاوازى خوێنین پەیام ڕەنجبەران ، نقد رمان اسفار سرگردانی جبار جمال غریب ،

چهارشنبه 29 اسفند 1397

بهترین رمان‌هایی که سال 97 خواندم!

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب : معرفی کتاب(نقد) ،


بهترین رمان‌هایی که سال 97 خواندم!


پیام رنجبران

جذابیت و گیرایی داستان، حس خردمندانه‌ای که در لابه‌لای واژه‌های اثری تنیده شده است، ارتباط مستقیم با واقعیت واقعی زندگی، رویدادهای تاریخی و انفجارهایی عظیم در عمیق‌ترین لایه‌های ضمیر درونی نویسنده که امواج و فوران‌شان منجر به خلق‌ سازه‌های منسجم و تکان‌دهنده‌ای شده از جنس کلمات؛ این‌ها معیارهایم برای انتخاب آثار مذکور از مابین‌ رمان‌هایی است که امسال خوانده‌ام؛ لازم به گفتن است مولفه‌های ذکر شده در برخی‌‌شان همه با هم حاضرند، در بعضی یکی کمتر و دیگری بیشتر، و در یکی دو مورد هم شاید فقط به تک مولفه‌ای بسنده شده باشد. در نهایت، همیشه معدودند آثاری که رضایت همه جور سلیقه‌ای را به خود جلب نماید ولی با این حال به باور من جدای از شاهکارها که تکلیف‌شان روشن است، همه‌ی آثار این فهرست، آثار درخور و شایسته‌ و قابل توجه‌ای محسوب می‌شوند.




1

«مسیح باز مصلوب»

نیکوس کازانتزاکیس نویسنده‌ای که کارنامه‌اش مملو از آثار برجسته است، مردی که قصه‌هایش برآمده از شنیده‌ها نیست بلکه زاییده تجارب زیسته‌ی فراوان اوست، حاصل چشم در چشم شدن مستقیمش با زندگی و کندوکاو آن، آفریده‌ی سرگذشت و رخدادهایی که با گوشت و پوست و استخوان لمس کرده است؛ عبارت فوق‌العاده‌ای در این اثر وجود دارد که در خاطرم حک شده:«راه رسیدن به آسمان از زمین می‌گذرد»؛ و البته این گزاره از لحاظ اهمیت شناخت و ارتباط داشتن با واقعیات برایم ارجمند است که به باور من اگر واقعیت زمین را بشناسیم نیازمان به آسمان‌گردی برطرف می‌شود. به هر تقدیر «مسیح باز مصلوب» اثر درخشانی است که در درخشش آن به زبان فارسی جناب «محمد قاضی» سهم بزرگی دارند. (نقدش اینجاست)


2

شیاطین(جن‌زدگان) فیودور داستایفسکی

نزدیک به 150 سال از حیات این رمان می‌گذرد، اما تو بگو ذره‌ای دچار مردگی شده باشد. کما این‌که 1019 صفحه تو را به دنبال خود می‌کشاند. اثری تا همیشه ماندگار و شاهکاری جاویدان در ادبیات جهان. وقتی آن‌را می‌خواندم مدام با خودم زیرلب با عباراتی که شاید برای درج شدن در اینجا زیادی شخصی باشد و فقط خودم از آن سر دربیاورم زمزمه می‌کردم: لذت ببر! لذت ببر! شاید این شانس آخرت باشد، شاید دیگر هیچ‌گاه تا پایان عمر فرصتی نصیبت نشود که لابه‌لای جن‌زدگان، در جهان داستایفسکی کبیر چنین فرو بغلتی. در این بیکرانگی عمیق.‌ جهانی در عمق، جهانی که اندیشه‌های عالیجنابان «نیچه» و «فروید» به‌سانِ سلحشورانی رویین‌‌تن از آن خبر می‌دهند، همان‌جا که جان می‌دهد برای خفه شدن، همان‌جا که اگر مسلح نباشی خفه می‌شوی! همان‌جا که خفه می‌شوی، آن‌جا جهان کابوس‌های توست، جهان کابوس‌های تو بوده...همان‌جا که سال‌ها پیش، کسی چه می‌داند شاید قرن‌هاست در آن خفته‌ای یا شاید خفه شده‌ای...

این اثر به ترجمه‌ی شایسته‌ی جناب «سروش حبیبی» به زبان فارسی برگردانده شده است، ترجمه‌ای که به شدت از آن لذت بردم.



3

«شهر نوازندگان سفید» بختیار علی

در توصیف شهر نوازندگان فقط می‌گویم: این اثر شاهکار ادبیات کرد محسوب می‌شود! ادبیاتی که خود از غنی‌ترین ادبیات جهان محسوب می‌گردد. تصاویر زنده، تکان‌دهنده و به‌غایت شاعرانه‌ای در این رمان وجود دارد که تا همیشه در تارک ذهنت باقی خواهد ماند. اثری که هنوز برای این‌که درخشش خود را تمام و کمال آغاز کند و تمامی مرزها را درنوردد، برای این‌که به درستی قدر دانسته شود و جایگاه رفیع و واقعی خود را بیابد نیاز به گذر زمان دارد. اما اگر بختیار فقط همین یک اثر را هم نوشته بود، بی‌گمان در تالار مشاهیر و نویسندگان بزرگ جایگاه بلندی از آن اوست. «شهر نوازندگان سفید» به ترجمه‌ی وزین «رضا کریم‌مجاور» مانند همه‌ی ترجمه‌هایش که چون الماس می‌درخشند به زبان فارسی درآمده است. (نقدش را اینجا نوشته‌ام)



 4

داستان هفت نفری که به دار آویخته شدند (لیانید آندری‌یف)

عرض کنم، هر کجا نام آقای مترجم «حمیدرضا آتش‌برآب» را روی کتابی دیدید بی‌معطلی و با خیال راحت آن را بردارید و شروع به خواندن کرده و از ادبیات روس لذت ببرید. «داستان هفت نفر...» حیرت‌انگیز است؛ شاهکار مسلمی که به باور من از بهترین آثار ادبیات جهان است. (نقدش را اینجا نوشته‌ام)




5

امان‌نامه‌ی شب (علی اردلانی)

بعد از مجموعه‌ داستان‌های «بیژن نجدی» فقید که وقتی آن‌ها را خواندم هوش از سرم پرید؛ مجموعه داستان «امان‌نامه‌ی شب» مرا چنین دچار حیرت کرد. اگر بخواهم فقط از یک مجموعه داستان کوتاه فارسی نام ببرم که در سال‌های اخیر که چه عرض کنم- چرا که مشکل بتوان چنین معیار و اندازه‌‌ای را در کل برای آثار زیادی در زبان فارسی قائل شد- اما در حد و اندازه‌های نویسندگان جهانی نوشته شده باشد همین مجموعه است. آنچه بر من مسلم است چنانچه اردلانی در کشوری زندگی می‌کرد که تمام سازوکارهایش علیه فرهنگ و بر اساس سیستم نخبه‌کشی نبود به سرعت آوازه‌اش در جهان ادبیات می‌پیچید. در عین حالیکه معتقدم داستان‌هایی که او می‌نویسد می‌تواند مورد بهترین اقتبا‌س‌های سینمایی قرار بگیرد. (درباره‌اش اینجا نوشته‌ام)



6

«خشم» فیلیپ راث

از آن سنخ آثاری است که در یاد می‌ماند، جسور، منتقد، ملتهب و دیوانه‌وار جالب توجه! این اثر به ترجمه‌ی جناب «فریدون مجلسی» به زبان فارسی درآمده است. (درباره‌اش اینجا بیشتر نوشته‌ام)



 7

«دختر تحصیلکرده» تارا وستور

این خودزندگی‌نامه که سال 2018 منتشر شده است، به سرعت توجه اهالی فن را به خود جلب کرد، آوازه‌اش همه جا پیچید و با اقبال خوش منتقدان و خوانندگان روبرو گشت. لازم به ذکر است این اثر- که با ترجمه‌ی «هوشمند دهقان» به فارسی درآمده- انصافاً شایسته‌ی چنین توجه‌ای است. سرگذشت تارا وستور در واقع روایتی است به شدت الهام‌بخش و معنادار برای خوانندگانی که در جست‌وجوی خویشتن واقعی خویش‌اند. سیر تحول و دگرگونی یک انسان برای یافتن جایگاه واقعی‌اش و آنچه استحقاق آن را دارد. شرح خودباوری و شناخت استعدادهای آدمی و تلاش و کوشش برای تکانیدن گرد و غبارها و جلا دادن زنگارهای روانش. شرح سفری است در عمق روان و توضیح چگونگی دست یازیدن به تفرد و فردیت و تقابل با موانع و مشکلات برآمده بر سر راه و جدال واقعیت و عقلانیت با موهومات و شبه‌علم، ناهنجاری روانیِ والدین که به مهر تعبیر می‌شود و سنتی که یک برادر را مجاب می‌نماید برای خواهر چاقو بکشد، کتکش بزند و او را مدام به مرگ تهدید نماید.


 

8

«طریق بسمل شدن» محمود دولت‌آبادی

«بِسمِل» یعنی کشتن! بسمل کن یعنی بکش، همچنین به «ذبح شده» بی‌آنکه «بسم‌الله...» بر آن خوانده یا «...الرحمن و الرحیم»‌اش خاتمه یافته باشد ‌گویند:«بسمل شد!»؛ «بسمل شده» یعنی گلو‌یی بریده و تنی نیمه‌جان که همچنان پرپر می‌زند، قربانی‌ به مسلخ رفته و تیری یا تیغی بی‌هوا گلویش دریده و دیدگان مبهوت‌اش، شاید آخرین بارقه‌های زندگی‌اش به آسمان چشم دوخته باشد؛ و در «طریقِ بسمل شدن» چنین آمده:«قصه‌ی بسمل شدن...داستان کبوتر شدن» است، «من با چشم سر دیده‌ام...پرنده نابود نمی‌شود، بسمل می‌شود»... در ادامه‌ی این متنی که درباره‌ی «طریق بسمل شدن» پیش‌تر نوشته‌ام، مفصل به آن پراخته‌ام. (اینجا)



9

«سایه و مرگ تصویرها» عطا محمد

عطا محمد آگاهانه می‌نویسد و خوب می‌داند درباره‌ی چه می‌نویسد؛ و همین فاکتورها موجب می‌شود آنچه را که در ذهن می‌اندیشد گیرا و مسلط منعکس کند. همچنین او نویسنده‌ای است که به روز می‌نویسد. این رمان نیز یکی دیگر از ترجمه‌های درخشان رضا کریم‌مجاور است. (درباره‌اش اینجا بیشتر نوشته‌ام)




10

«روح پراگ» ایوان کلیما

مابین آثار کلیما اگر بخواهم فقط روی یکی از آن‌ها انگشت بگذارم این اثر است؛ روح پراگ مجموعه‌ای از مقالات ایوان کلیما طی پانزده سال است که هم به داستان کوتاه می‌ماند، هم خودزندگی‌نامه، هم رمان و هم...مقالاتی روشنگرانه از نویسنده‌ای که مدت زیادی از زندگی‌اش تحت سیطره‌ی نظام‌های توتالیتر گذشت! این کتاب به ترجمه‌ی همیشه درخشان آقای «خشایار دیهیمی» به زبان فارسی درآمده است.


 

 پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)




ادامه مطلب

برچسب ها: بهترین رمان‌هایی که سال 97 خواندم! ، برترین رمان‌های سال 97 من ، کتابهایی که باید بخوانیم ، فهرست بهترین رمانها ، نقد کتاب دختر تصیلکرده ، روح پراگ ایوان کلیما ، بهترین رمان بهترین ترجمه ،

دوشنبه 23 مهر 1397

«اسفار سرگردانی»

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب : معرفی کتاب(نقد) ،

 


«کارولین چگونه به این زن زخمی و دل ‌شکسته بگوید که کاکو از مدت‌ها پیش سفر کرده است؟ چگونه به او بگوید که پسرش با تنی تکه‌تکه سفر کرده است و هر کس تکه‌تکه سفر کند، برگشتنش محال است؟ اگر چشم‌هایش برگردند، دست‌هایش برنمی‌گردند...پاهایش جا می‌مانند...و یا ممکن است همه‌ی تکه‌هایش برگردد، ولی کسی که برمی‌گردد، کس دیگری است...»

 

 

 

 


برچیده‌ از رمان «اسفار سرگردانی»

نوشته‌ی «جبار جمال غریب»

ترجمه‌ی فوق‌العاده‌ی «رضا کریم‌مجاور»




درباره رمان اسفار سرگردانی (اینجا بخوانید)



پیام رنجبران (وبلاگ سیناپس)



برچسب ها: اسفار سرگردانی ، رمان اسفار سرگردانی ، اسفار سرگردانی جبار جمال غریب ، اسفار سرگردانی رضا کریم مجاور ، کتابهایی که باید بخوانیم ، نقد و معرفی رمان وبلاگ سیناپس ، مترجم رضا کریم‌مجاور ،

پنجشنبه 28 تیر 1397

کتاب: درهزارتوی نیچه (الن وایت )

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب : معرفی کتاب(نقد) ،




چگونه بر این زخم‌ها چیره شدم و از آن‌ها خلاصی یافتم؟ چگونه روانم بار دیگر از دل این گورها برخاست؟

به‌راستی در من چیزی آسیب‌ناپذیر و دفن‌نشدنی هست، چیزی که صخره را می‌شکافد: و آن اراده‌ی من است؛ اراده‌ی من، خاموش و پای برجای، از خلال سال‌ها گام برمی‌دارد...

به‌راستی تو هنوز برای من آن شکافنده‌ی گورهایی. درود بر تو، ای اراده‌ی من! تنها آن‌جا که گوری باشد رستاخیزی هست.

 

 

*

این چند سطر مربوط به کتابِ «چنین گفت زرتشت» است اما من آن‌را از کتابِ فوق‌العاده‌ عالیِ «در هزارتوی نیچه» به ترجمه‌ی عالی‌ترِ آقای «مسعود حسینی» برچیده‌ام. «ص 188». امیدوارم آقای حسینی برای ترجمه‌ی کامل و دیگری از «چنین گفت زرتشت» دست به‌کار شوند، از ترجمه‌شان بسیار لذت بردم.  



پیام رنجبران (وبلاگ سیناپس)


برچسب ها: درهزارتوی نیچه الن وایت ، درهزارتوی نیچه مسعود حسینی ، کتاب در هزار توی نیچه ، درباره کتاب درهزارتوی نیچه ، نیچه میلان کوندرا ، بازگشت جاودان درهزارتوی نیچه ، ترجمه نیچه مسعود حسینی ،

پنجشنبه 28 تیر 1397

کتاب: دردسرهای پسامدرنیسم ( نهراس از آینده )

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب : معرفی کتاب(نقد) ،






کتاب: دردسرهای پسامدرنیسم

نویسنده: استفان مورافسکی / ترجمه: منیژه‌ نجم‌عراقی

 

نهراس از آینده...


پیام رنجبران

«دردسرهای پسامدرنیسم» اولین اثری‌ست که از آقای «استفان مورافسکی» به زبان فارسی برگردانده شده و کتابِ بسیار جالبی‌ است؛ معمولاً آثاری را که درباره‌ی مباحث «پست‌مدرن» به زبان فارسی ترجمه می‌شود دنبال می‌کنم که این کتاب از دست‌ام در رفته بود. اما چرا می‌گویم این کتاب جالب است؟ آقای مورافسکی در این اثر هر چه در توش و توان داشته برای تاختن علیه «پسا‌مدرنیسم» به‌کار گرفته و از این لحاظ به موضوعات گوناگون در حوزه‌های مختلف هنری، اجتماعی و فلسفی که به این جریان مربوط می‌شود پرداخته و مورد نقد و مداقه‌شان قرار داده است. او اطلاعات بسیار خوبی در این زمینه‌ دارد و مطالعه‌ی این اثر که به نوعی در دفاع از «مدرنیسم» نگاشته شده و از جایی که این معلومات به نحو احسن به اثر منتقل شده می‌تواند برای خوانندگانی که قصد شناخت بیشتر این حوزه‌ها را دارند بسیار مفید به فایده باشد. من با نقدهای آقای مورافسکی در باب «پسامدرنیسم» عمیقاً مخالف هستم ولی کتاب را بسیار دوست داشتم چون یکی از راه‌های مهم آموختن این است که آن چیز را از منظرهای گوناگون بنگریم، ترجمه‌اش مطلوب و جای چنین آثاری همیشه در قفسه‌‌ی کتابخانه‌های ما خالی‌ست، و همچنین نکاتی که معمولاً برای یادآوری و یا به‌دست آوردن‌شان می‌بایست به چند کتاب مراجعه کنید در همین یک اثر خلاصه شده، و البته بی‌آنکه قصد کاستن از قدر و منزلت این کتاب را داشته باشم دیگر نکته‌ای که برای من حین مطالعه‌‌‌‌اش بسیار جالب و بامزه بود عنوانی است که برای عارضه‌‌ی ذهنی‌ای که چنین نویسند‌گانی علی‌رغم اطلاعات پردامنه‌شان دچارش هستند به‌کار می‌برم: «یخ‌زدگی»؛ به عبارت دیگر مغزهایی که در سالیان دور به‌سان صخره‌های یخ‌زده‌ی قطب در قدیم منجمد شده‌اند و به هیچ‌عنوان تکانی به خودشان نداده‌اند و نمی‌دهند. به طرز شاید بی‌ربطی اطلاعات بالا و نحوه‌ی استدلال‌های مورافسکی مرا به یاد آقای «سید‌ حسین نصر» فلسفه‌دانِ محترم ایرانی اما طرز مواجه‌‌ی مشابه‌شان با امر نو می‌انداخت. یک تعصب ریشه‌دار و جزمی و هراسی عمیق از امر نو که زیر نقاب اطلاعات و دانش و دلایل هپروتی‌شان جهت رد آن پنهان می‌شود. این مقاومت در مقابل تازگی برایم حیرت‌برانگیز است. مقصودم از نوشتن این متن پرداختن دقیق به موضوعاتی که مورافسکی مطرح می‌کند نیست از بسکه آنچه ابراز نموده به نظرم ناموجه جلوه کرد. در یک کلام درباره‌اش می‌توانم بگویم:«این بزرگوار کلا موضوع را از بیخ متوجه نشده یا نخواسته که متوجه بشود». مواردی را که به عنوان نقاط ضعف پسامدرنیسم نام می‌برد در واقع نقاط قوت آن است؛ شخصاً اضطراب و تمامی نگرانی‌های مورافسکی از هجوم پسامدرنیسم و قدرت ویرانگرش به شدت برایم جذاب و جالب بود و همچنین باعث لذت و خوشحالی‌ام. به عنوان مثال او هنر پسامدرنیسم را «حامل هیچ پیام جدی» یا آن‌را «هیچ کوششی برای بهبود جهان یا چالش با آن» نمی‌داند(ص124). خیر این موضوع روی دیگری دارد: چرا که این دقیقاً یکی از مهم‌ترین پیام‌های هنر پسامدرنیسم است: «هیچ چیز جدی نیست!» و این یکی از بزرگترین پیام‌های تاریخ نوین بشر است و درست به همین دلیل وقتی ما بدانیم هیچ چیز جدی‌ای وجود ندارد آن‌وقت هیچ شکلی از اقتدار، مطلق‌گرایی‌ و قدرت تمامیت‌خواهی سربرنمی‌دارد که طبق ایدئولوژ‌ی‌های منحوس اما به زعم خود جدی‌شان دفر به سایر انسان‌هایی که با آن‌ها هم عقیده نیستند تنگ کنند! بر اساس نظام‌های به فهمِ ناچیزشان اخلاقی‌ اما به شدت بی‌اخلاق‌شان دست به قتل‌عام و به بند کشیدنِ تفاوت بزنند. این به روشنی به چالش کشیدن جهان پیرامون ماست و همین‌طور تلاشی برای بهبود وضعیت آن. همچنین مورافسکی نگران ابتذال است و اینکه دیگر هنر والا و ارزشمند به وجود نمی‌آید و هر چه هست توده‌ای و عوامانه می‌شود. هیچ شکی در این امر وجود ندارد که ابتذال سرتاپای بسیاری از جوامع انسانی را فرا گرفته است، و البته این را نمی‌توان صرفاً به حساب پسامدرنیسم گذاشت که به واقع این می‌تواند از تولیدات مدرنیسم نیز باشد و هزار مورد دیگر از جمله رذالتِ ایدئولوژی‌های اقتدارگرا. اما واقع‌اینکه این قسمت هم از قطعاتی است که مورافسکی متوجه‌ی آن نشده بدین قرار که: یکی از وجوه هنر پسامدرنیسم، فحوا و مولفه‌های معترض، شورشی و منتقدانه‌اش به هجو کشیدن همین ابتذال نیز هست، یعنی در کنار به هجو کشانیدن هر چه به دست‌اش می‌رسد ابتذال را نیز به هجو کشانیده و زشتی آن ‌را نمایان می‌کند! در یک نگاه کلی دو گونه هنر پست‌مدرن داریم! یک شاخه‌اش کاملاً جدی است!! اما از این لحاظ که با به هجو کشانیدن و به سخره گرفتن خودش این پیام جدی را می‌دهد:«هیچ چیز جدی نیست!» از خود مایه می‌گذارد تا هیچ‌چیزی شکل تقدس و نقدناپذیری نگیرد و این‌ گونه‌ای از افسانه‌زدایی و اسطوره‌زدایی نیز هست. و نوع دیگر، هنر عامه‌پسند که آن‌را هم معمولاً جزوی از تولیدات پست‌مدرنیسم می‌دانند که می‌توانیم آن‌را با عنوان دیگری نیز بخوانیم: «کیچ» یا «فیک» چیزی به مثابه‌ی آثار سینمایی، ادبی، هنری بالاخص تله‌ویزیونی سال‌های اخیر ما که اکثرشان به شدت کیچ و فیک‌ هستند: یعنی چند درجه ‌زشت‌تر از ابتذال. پس ابتذال با نابود یا رسوا کردنش به زبان هجو کاملاً فرق دارد و اثری که علیه ابتذال با چنین زبانی جبهه می‌گیرد و یا بلاهت‌اش را آشکار می‌کند مبتذل نیست. این شیوه‌ای برای تشخیص اصالت و شعور از کیچ و ابتذال است و همچنین مگر در همه‌ی دوران هنرِ پیش از پست‌مدرنیسم تمامی آثار عالی بوده‌اند؟! که در این اثنا آثار بیشماری نیز از هنرمندان پسامدرنیسم در دست است که در عالی‌ترین وجه هنری‌شان به منصه ظهور رسیده‌اند؛ فقط کافی‌ست مثلاً به آثار «دیوید لینچ» یا «جیم جارموش» در حوزه‌ی سینما سری بزنیم تا معنای والا، عالی، فکورانه و منتقدانه را دریابیم. در ضمن تمامی اتفاقات مذکور موضوعاتی نیستند که غیرقابل پیش‌بینی بوده‌اند، آنچه مستند است «نیچه» به عنوان پدر جریان «پست‌مدرن» تمام مسائلی که امروزه بر سر جوامع انسانی می‌رود از جمله هم‌سطح شدن و انهدام ارزش‌ها، پوچی و انواع هیچ‌انگاری‌ها را یک‌صد سال پیش به وضوح بیان کرده است و یا مارکس که در کتاب «ایدئولوژی آلمانی» جمله‌ی شاهکاری دارد که مناسب این مقال است:«هر آن‌چه سخت و استوار است دود می‌شود و به هوا می‌رود». باری، جز خاکستری از هر چه سخت و استوار است به‌جا نخواهد ماند که امروزه موبمو شاهدیم بر این گفته، هویت واقعی‌ تمامی ایدئولوژی‌ها روز به روز جلوی دیدگان‌مان به رسوایی رخ می‌نماید و پاره‌پاره می‌گردد، و بدین‌سان انسان خواه ناخواه می‌بایست برای امروز و آینده‌اش نظام ارزش‌گذاری تازه‌ای به پا سازد؛ انسان نوین از پس این ویرانی، ققنوسی است که از خاکستر برخاسته و پر می‌گشاید؛ نهراس از تازه و تازگی، نهراس از افسانه‌زدایی و تار و مار اسطوره‌های پوچ و مضحک، خوش‌آمد بگو به آینده...


 

پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)

 



ادامه مطلب

برچسب ها: نقد کتاب دردسرهای پسامدرنیسم ، نقد دردسرهای پسامدرنیسم استفان مورافسکی ، کتاب مدرنیسم و پسامدرنیسم ، درباره مدرنیسم و پسامدرنیسم ، کتاب مدرنیته و پست‌مدرنیته ، استفان مورافسکی ، هجو پست مدرن ،

تعداد کل صفحات: 13 1 2 3 4 5 6 7 ...