یادداشت کوتاه به بهانه فیلم About Endlessness 2019

(درباره بی‌کرانگی)

مجذوب سینمای «روی اندرسون» هستم! علاقه‌ای که هیچ‌گاه طی این سال‌ها ذره‌ای از آن کم نشد، چون جزو معدود کارگردان‌هایی‌ است که جذابیت و سحر قاب‌هایی که می‌بندد برایم تمامی ندارد! به‌ندرت چنین کارگردانی یافت می‌شود که هر نمایی از فیلمش به خودی خود اثری هنری بوده و این چنین نسبتش با نقاشی و شعور والایش برقرار باشد. قاب‌نقاشی‌های اندرسون پاسخی است به آن پرسش همیشگی‌ام که وقتی به یک نقاشی می‌نگریستم با خود خیال می‌کردم اگر آن تصویر شروع به حرکت کند، این حرکت به چه شکل می‌تواند باشد؟ قاب‌هایی که هر کدام هزاران قصه در خود نهفته دارد و دفرمگی و بی‌قوارگی کارکتر‌هایش در تضاد با این فهم غریب پرسپکتیو ترکیب‌های شگفت‌انگیزی می‌آفریند که هر یک به‌راستی طاقتِ ساعت‌ها تماشا را دارند. گرچه هنرمند در اثر متاخرش «درباره‌ی بی‌کرانگی» (2019) تا حدی از دفرمگی محض کارکترها کاسته و به همان نسبت نیز نوری از امید بر اثرش تابیده شده است. می‌شود گفت در نگاهش به زندگی توازنی برقرار کرده است؛ کارگردانی که پیشتر در کنار طنازی مختص به خودش تا حد مرگ پوچی‌ را در سینما به نمایش کشانیده است. گویا پیرمرد هر چه سن و سالش بالاتر می‌رود می‌خواهد امیدوارکننده‌تر به جهان بنگرد. سینمای «ضدپیرنگ» اندرسون- گرچه در گذشته و در «یک داستان عاشقانه‌ی سوئدی» (1970) قدرت بالای داستان‌گویی‌اش را نشان داده است- در واقع قطب مخالف علاقه‌ی من به سینماست، چه به لحاظ اینکه داستان‌گویی همیشه برایم در اولویت قرار دارد و چه ریتم تند و حرکت، اما این اصالت والا و زیباییِ مفرط هیچ راهی به جز ستایش پیش رویم نمی‌گذارد؛ نیز می‌افزایم این علاقه‌ای است شخصی چرا که آثار اندرسون درست مثل رمان‌های «ساموئل بکت» مخاطب خود را دارد و اغلب به مذاق بسیاری خوش نمی‌آید.

 


پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)



ادامه مطلب

برچسب ها: نقد فیلم درباره بی کرانگی ، نقد فیلم About Endlessness ، روی اندرسون ، ابسورد سینما ، پوچی ، یادداشت کوتاه About Endlessness 2019 ، سینمای سوئد ،

یادداشت کوتاهی درباره‌ی فیلم 2008 Departures

(عزیمت‌ها)

فیلمی که روان آدمی را می‌پالاید و جلا می‌دهد؛ هر احساس عمیق انسانی به ظریف‌ترین و زیباترین شکل ممکن در آن یافت می‌شود. «عزیمت‌ها» فیلمی است به‌راستی درباره‌ی انسان و روابط و عواطفش و یکی از مهم‌ترین مسائل و دغدغه‌هایش یعنی مرگ. جایی می‌گوید، مرگ دروازه‌‌ای است به جهان دیگری لیک کمتر فیلمی سراغ دارم که بدین‌سان و اندازه مرگ را جزو زندگی خوانده باشد. اساسا این نگاه ژاپنی‌ها به مرگ است و باز هم کمتر ملتی تا بدین حد با مرگ به همزیستی ارزنده دست یازیده است. جایی خواندم مادران ژاپنی در همان بادی امر، افزون بر زندگی، مرگ هم به فرزندانشان آموزش می‌دهند، در واقع در راستای زندگی مرگ را فهم می‌کنند، این است که نسبت این ملت چنین با شرافت برقرار است. اثری که تماشای آن به معنای دقیق کلمه کاتارسیس را در وجود آدمی احضار می‌کند و بعد از خاتمه‌اش تو گویی در هوای حیات بخش صبحگاهی بر فراز کوهساران در حال قدم زدنی؛ «عزیمت‌ها» مرگ را به نمایش می‌گذارد، لیک با قرینه‌سازی، در ستایش زندگی بدان پیوندش می‌زند؛ و در نهایت تو را در مقابل این جلوه‌ی عظیم و کلیت نشانیده و از هیبت آن، ناگزیر به عمق اندیشه و تغییر رهسپار می‌کند.

 


پیام رنجبران (وبلاگ سیناپس)



ادامه مطلب

برچسب ها: نقد فیلم Departures 2008 ، نقد فیلم عزیمت‌ها ، نقد تلگرافی ، یوجیرو تاکیتا ، مرگ و زندگی ، کاتارسیس ، فیلم زندگی ،

چهارشنبه 25 تیر 1399

ایدئولوژی، هژمونی و رهایی از تصاویر موهوم خود (شب‌نوشت)

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب :شب‌نوشت‌ ،

ایدئولوژی، هژمونی و رهایی از تصاویر موهوم خود

پیام رنجبران

ایدئولوژی زنجیره‌ی متوالی از تصاویری است که به فرد حقنه شده؛ تصاویری که موجب می‌شود شخصیت فرد بر همان اساس شکل بگیرد. او مبدل به این تصاویر می‌شود و شخصیت به دست آمده مجموعه‌ای از همین تصاویری است که در ذهن او برقرار است. شخصیت و عقایدی که اغلب خود فرد هم نمی‌داند آغازش از کجا بوده و چگونه بدین شکل درآمده است. هژمونی در ادامه‌ی آن است. بدین روال که فرد به جایی می‌رسد که به صورت کاملا داوطلبانه، خودجوش و با رضایت خاطر کامل این کارکتر را می‌پذیرد، یعنی آنچه را بدو تحمیل شده و حتی علیه ابتدایی‌ترین حقوق و منافع‌ انسانی‌اش می‌کوشد و شگفتا گمان می‌برد آنچه صحت دارد همان است که اوست و آنچه می‌پندارد و بر عقایدش سخت استوار است؛ چیزی که از خود می‌شناسد در واقع همان است. لیک آن‌ها تصاویری موهوم‌اند که در هم تنیده شده‌اند. گاه پیش می‌آید که از این چرخه‌ی کاذب می‌رهد و آنجاست که متعجبانه به خود می‌نگرد و می‌پرسد آیا این من هستم؟ پس آن کسی که تا به حال به نام خود می‌شناختم که بود؟ مجموعه‌ای از تصاویر موهوم. یک تجسد متوهم متحرک! و گاه این توهم، این شناخت ناراست از خود، این دورترین فاصله‌ها از خود حتی می‌تواند یک بیماری باشد. خود را بیمار می‌پنداشته‌ای، چرا که این‌طور به تو تلقین شده بوده و حتی سال‌ها با این تصور می‌گذرانده‌ای- برای مثال نسبتی میان تو و مرضی روانی یا انواع و اقسام ترس‌های نبایسته برقرار کرده بوده‌اند- اما واقعیت امر اصلا و ابدا این نبوده است. خوشا جان‌هایی که چنین لحظه‌های شگفت، هولناک، گیج‌کننده و البته بعدتر طربناکِ رها شدن از بند این چرخه‌ها و تصاویر را می‌آزمایند. لحظه‌هایی که آدمی به خود نزدیک‌تر می‌شود و فرد به انسان. گرچه ممکن است به دیده‌ی دیگران چنین نیاید.

 


پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)



ادامه مطلب

برچسب ها: ایدئولوژی ، هژمونی ، تصویر ، شناخت ، پیام رنجبران ، خودشناسی ، رهایی ،

چهارشنبه 11 تیر 1399

ارزش جهان در تفسیر ما نهفته (شب‌نوشت)

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب :شب‌نوشت‌ ،


(فریدریش نیچه،اراده قدرت،481): ارزش جهان در تفسیر ما نهفته است.

و در جایی دیگر می‌گوید: همه چیز تفسیر است.

پی‌نگار:

و ارزشمندی هر انسانی به تفسیرهایش از جهان پیرامونش؛ تفاوت آدم‌ها در همین‌هاست. و اگر بخواهیم نیچه‌ای به موضوع بنگریم، اینکه این تفسیرها تا چه حد در راستای تقویت میل او به زندگی‌ست، تا چه میزان در آن زیبایی نهفته است، زیبایی به مثابه‌ی نیرو، نیرویی برای زندگی، زندگی به مثابه‌ی هنر، تا چه حد نیرو در تفسیرهای او در جهت هنرمندانه زندگی کردن نهفته است. این تفسیرها تا چه اندازه او را نیرومندتر می‌کند برای خواست زندگی؛ برای انجامش. به قول نیچه برای خطر کردن. برای جسورانه زیستن. برای آزمودن. دلیرانه آری و سلحشورانه نه گفتن. تجربه کردن. برای چیرگی مداوم بر خود. سرکشی علیه خود. شکستن مداوم حصارهای ذهنی‌ات. آزمون‌های تازه‌تر. شناخت مسیرهای جدیدتر. حتی دوباره و چند باره شکست خوردن. و گاهی مجدد آزمودن. این فرق ظریفی دارد با آن گفته‌ی به‌جای آزموده را آزمودن خطاست. گاهی اوقات «تو خود حجاب خود» بوده‌ای. گرفتار در چهارچوب‌های ذهنی‌ات که ممکن است از پس شکستی در گذشته گرداگردت دیوار شده باشد. شاید پاسخ این‌بار در خطر کردن دوباره‌ات نهفته باشد. آنگاه‌ست که از بیماری تندرستی ساخته‌ای. از ضعف قدرت. از فسردگی و ترس، طرب. دریافتی چه می‌گویم؟ مهم حاضر بودن در زندگی‌ست.

 


پیام رنجبران (وبلاگ سیناپس)


ادامه مطلب

برچسب ها: اراده قدرت ، زندگی هنر ، زیبایی ، نیرو نیچه ، زیبایی هنر نیچه ، ارزش جهان در تفسر ما نهفته ، آری گویی ،

دوشنبه 9 تیر 1399

رفتم و سرمست شدم وز طرب آکنده شدم

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب :شعر ،


گفت که دیوانه نئی، لایقِ این خانه نئی

رفتم و دیوانه شدم سلسله بندنده شدم

گفت که سرمست نئی، رو که‌ از این دست نئی

رفتم و سرمست شدم وز طرب آکنده شدم

گفت که تو کشته نئی، در طرب آغشته نئی

پیش رخ زنده‌کُنش کشته و افکنده شدم

گفت که تو زیرککی، مست خیالی و شکی

گول شدم هول شدم وز همه برکنده شدم...

 

 

 

«غزلیات شمس»

«مولانا»

 

پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)



ادامه مطلب

برچسب ها: رفتم و سرمست شدم وز طرب آکنده شدم ، غزلیات شمس ، مولانا ، رومی ،

این متن، در سایت «مد و مه» خرداد 99 منتشر شده!

در حاشیه‌ی کتاب «نامه به فلیسه»

اثر: فرانتس کافکا

ترجمه: مرتضی افتخاری

*

«ادبیات نفرین شده»

پیام رنجبران

1

«فلیسه» اصلا وجود ندارد! البته زنی به نام «فلیسه باوئر» بوده است که کافکا برای او نامه می‌نوشته اما فلیسه‌ای در کار نیست. این زن در واقع نیمه‌ی دورمانده‌ای است که کافکا مدام صدایش می‌زند. «آنیما»یی که برای رسیدن به وحدت شخصی‌اش او را تمنا می‌کند، برای پر کردن دوگانگی و شکاف هولناک درونی‌اش، برای درک و فهمیدن خویش در حالت کلی‌ و تمامیت یافته‌اش. فلیسه‌ای که کافکا برایش نامه می‌نویسد، به باور من در واقع شخصیتی ذهنی‌ست؛ یک کهن‌الگو. به همین سبب هرگاه کافکا به «فلیسه باوئر» می‌رسد، یعنی فردی که واقعیت خارجی دارد، دچار اضطراب‌های بی حد و حصری می‌شود که حتی در قیاس با طبیعت مضطرب خودش غیرعادی است. ناگهان خود نیز موضوع را درمی‌یابد، اینکه دوای دردش دست «فلیسه باوئر» نیست، ولی طفره می‌رود، به همین خاطر جاهایی به چاخان‌سرایی می‌افتد، اشاره‌هایی بدان می‌کند، اما مجدد دوری می‌گزیند و با شدت بیشتری در خود فرو می‌رود؛ و احساس مسئولیت‌اش در قبال عواطف «فلیسه باوئر»، گرچه هیچ‌گاه صادقانه اصل موضوع را با او در میان نمی‌گذارد خود موجب می‌شود اضطرابش فزونی یابد.

فلیسه بُت یا تمثیلی است که کافکا او را به نوعی آگاه و ناآگاهانه قطب‌نما می‌کند تا به درون خود ره بجوید؛ در پی آنیمایش. محبوبه‌ی اصلی‌‌اش آنجاست. مرهمی بر روان تکه‌تکه‌اش. نیز حالا باید بیفزایم تنهایی برای بعضی‌ها ژنی‌ست و این را کافکا به درستی درمی‌یابد، از اینرو می‌نویسد:«آیا من خودم را با سنجیدگی، «مال تو» خطاب کردم؟ نه، هیچ چیز دروغ‌تر از این نبود. نه، من برای همیشه به خودم غل و زنجیر شده‌ام، این است آنچه من هستم و آنچه باید بکوشم با آن زندگی کنم»(ص 80). گرچه تلاش‌ها و آزمون‌هایی هم برای گریز از این تنهاییِ فشرده در زندگی واقعی‌اش دیده می‌شود، گاه گویی دنبال دریچه‌ و مفری می‌گردد، مدام حرف‌های خود را می‌چرخاند، آنچه را گفته پس می‌گیرد ولی در نامه‌ی بعد به شکل دیگر بیانش می‌کند، انگار می‌خواهد از آنچه می‌داند یا هنوز کاملا برایش جا نیفتاده‌ بگریزد؛ اما راهی نیست و چاره‌ای پیدا نخواهد شد. این است واقعیتِ ناگزیر. واقعیتِ تلخِ دشوار. واقعیتی که با آن سینه به سینه می‌شویم. اینکه بعضی‌ چیزها با بعضی‌‌ها هست، در خمیره‌شان سرشته شده. اینجا به یاد صادق خان هدایت می‌افتم که نوشته است:«نه، کسی تصمیم به خودکشی نمی‌گیرد، خودکشی با بعضی‌ها هست. در خمیره و سرنوشت آن‌هاست. نمی‌توانند از دستش بگریزند. این سرنوشت است که فرمان‌روایی دارد ولی در همین حال این من هستم که سرنوشت خودم را درست کرده‌ام. حالا دیگر نمی‌توانم از دستش بگریزم، نمی‌توانم از خودم فرار بکنم. باری چه می‌شود کرد؟ سرنوشت پرزورتر از من است». کلام صادقی است، همیشه دنبال آن‌هاست و تمام زندگی‌، در مقاومت مداومی می‌گذرد مقابل این امر به شدت وسوسه‌برانگیز و گاه آرامش‌بخش؛ «نیچه» برخی شب‌های بد با یاد خودکشی آرام می‌گرفت.

2

هیچ نویسنده‌ی دیگری جز کافکا تا به حال اینقدر مرا به چالش نکشیده و تکلیفم با او نامشخص نبوده است. سال‌ها از او بدم می‌آمده اما همان حین رمان «مسخ» و داستان «گروه محکومین‌»اش را ستایش می‌کردم، ولی باقی کارهاش به‌ ویژه داستان‌های کوتاهش آثاری به دیده‌ام می‌آمد ساختگی، تصنعی و در سطح! نویسنده‌ای که خودآگاهانه داستان‌سازی کرده است. در عین حال فلاسفه و اندیشمندانی را می‌دیدم که مورد علاقه‌ام بودند از جمله دلوز و بلانشو و همین‌طور بنیامین که همگی‌ درباره‌ی کافکا دست به قلم برده‌اند و او را به صورت جدی مورد تامل قرار داده‌اند! دیگر بگذریم از منتقدان صاحب نامی که حین کاوش در آثارش سرگیجه گرفته‌اند و داستان‌نویسان بزرگ جهان ادبیات که به شدت تحت تاثیرش بوده‌اند و هستند که تعدادشان نیز کم نیست. این بی‌علاقگی‌ام نسبت به او که حالا بیشتر به نفرت می‌مانست، تا وقت مطالعه‌ی رمان «قصر»ش به طول انجامید؛ آنجا بود که ناگهان پرده برداشته شد و کافکا رخ نمایاند: اینکه او نویسنده‌ای است در عمق- غوطه‌ور در ژرف‌ترین لایه‌های باطنیِ روان آدمی- آنقدر عمیق که دست یافتن بدو به این سادگی‌ها نیست. حالا این یابش مساله‌ی دیگری پیش رویم گذاشت چرا که در سوی دیگر، مابین کسانی که به ادبیات علاقه نشان می‌دادند یا حداقل اینطور به نمایش درمی‌آوردند، افرادی بودند که آن‌ها نیز به کافکا ابراز علاقه می‌کردند و برای‌شان به نوعی حکم پیشوا داشت، لیک آن‌ها از منظر من چیزی نبودند جز موجوداتی مهمل، قشری و علاقه‌‌شان هم هیچ ریشه‌ای در واقعیت‌‌ و بودمان‌شان نداشت؛ مساله‌ای جدی با ادبیات نداشتند و این علاقه چیزی نبود جز احساسات سرسری، اختلال‌های هورمونی، گونه‌ای ژست‌های نیهیلیسم‌وار و افسردگی‌های شیکِ نمایشی برای جلب توجه، بهانه‌ای برای ولنگاری در قبال زندگی از نوع واکنش‌گرانه‌اش، یعنی نفی زندگی اما به طرز موذیانه‌‌ی آن: با دست پس زدن و با پا پیش کشیدن؛ نفی زندگی اما بی درکی از آن و بدون آنکه در آن فرو غلتیده باشند، آزموده باشندش و چیزی از آن دریافته باشند. چیزی نفی می‌شد که هیچ درباره‌اش نمی‌دانستند: نه درباره‌ی واقعیت‌های درنده‌اش، نه حقایق کُشنده‌اش و نه لحظه‌های شیرینش. اما هیچ یک از این‌‌ها، همین‌طور مطالعه‌ی کامل دیگر آثار کافکا، چرا که او نیز جزو نویسندگانی است که نم‌نمک به سراغ تمام آثارش می‌روم، همچنان بر این برداشتم تاثیر نمی‌گذاشت: کافکا بی‌شک نویسنده‌ای است در عمق!

3

اما «نامه به فلیسه» اثری دو جلدی‌‌ست که من جلد نخستش را با ترجمه‌ی روان و شایسته‌ی آقای «مرتضی افتخاری» خواندم. کتابی 487 صفحه‌ای گرچه با فونت چشم‌درارِ مورچه‌ای که بیش از پانصد نامه‌‌ را که کافکا برای فلیسه نوشته در خود گنجانده است. اثری برای من، بسیار نفس‌گیر و کمرشکن از این منظر که با کمتر کتابی چون این، چه حین مطالعه‌ و چه حین فراغت از آن، آنقدر درگیر شده‌ام تا جایی که وقتی به خود می‌آمدم یکباره درمی‌یافتم حاصل این درگیری واقعا به طرز مرموزی وارد زندگی‌ شخصی و روزمره‌ام نیز شده و رفتارم کم‌کم در حال تغییر است. اما سطرهای زیر جملاتی‌ست که حین مطالعه به سرعت از ذهنم می‌گذشت که بعضی‌شان را نوشتم و البته آن‌ها را از صافی تامل و مداقه‌ی بیشتر عبور نداده‌ام یا نخواستم، صرفا چیزهایی‌ست که طی مطالعه در لحظه از ذهنم می‌گذشت و شاید می‌بایست تنها در این مورد به همین شکل ارائه شود:

- کافکا ادبیات را زندگی می‌کند و زندگی را به ادبیات مبدل می‌سازد.

- همین حالاست کتاب را از پنجره پرتش کنم بیرون؛ آقای کافکا چقدر رقت‌آوری تو، خسته‌ام کردی مرد، چقدر التماسِ فلیسه را می‌کنی تا برایت نامه بنویسد، بی‌خیال شو دیگر، کم‌کم دارد حالم ازت به هم می‌خورد...گرچه شاید با این نامه‌ها به نوعی توان لازم برای نوشتن داستان‌هایت فراهم می‌شود. برای زیستن؛ چرا که نوشتن برای تو عین زیستن بوده است.

- هر چه بیشتر این کتاب را می‌خوانم، بیشتر از آن منزجر می‌شوم، همچنین به همان اندازه، بلکه بیشتر، ولعم برای خواندنش و خواندنش و خواندنش بیشتر می‌شود.

- هان! اینجا بیماری قلبی پدرت را بزرگ می‌کنی تا از دست فلیسه در بروی چون بحث ازدواج شده و زندگی زیر یک سقف؛ در کتاب «نامه به پدر» هم بهانه‌ای بود علیه پدر و اظهار عجز و لابه و گلایه به درگاهش؛ زیرا توسط آن حرف آخر را می‌زند و «وسیله‌ای است برای اجرای شدیدتر حاکمیت»‌اش. یاد دوران مدرسه می‌افتم که برای توجیه غیبت‌هایمان چند بار پدربزرگ‌مان می‌مرد.

- یک بچه‌ی نازک‌نارنجی لوس، یک بورژوای واقعی، یک احمق درست و حسابیِ بی درد و دغدغه که از بس مشکلات جدی در زندگی‌اش ندیده برای خود مشکل درست می‌کند، باور کن اگر سِل نمی‌گرفتی و بعد به همین ترتیب از گرسنگی نمی‌مردی چون دیگر نمی‌توانستی غذا بخوری، هیچ احترامی به لحاظ رنج کشیدن برای تو در من برانگیخته نمی‌شد. اما باید اعتراف کنم یکجورایی تو را می‌فهمم! راستی بختیار بودی که زود رفتی! چرا که چندی بعد هیتلر در آلمان به قدرت خواهد رسید. به گمانم در برهه‌ای از تاریخ مردمان بسیاری به واسطه‌ی او رنج کشیدن به معنای واقعی کلمه را فهمیدند. تو نیز یهودی! احتمالا آب‌تان با هم در یک جوی نمی‌رفت.

- کتاب نفرین شده‌ای است! تمام عناصر لازم برای افسردگی را در خود دارد. باید مانند مرسولات پستی که روی آن هشداری می‌نویسند یا برخی اقلام که مثلا می‌گویند دور از دسترس قرار بگیرد، یا جعبه‌های دارویی که روی آن درج می‌شود با فلان و بهمان دارو تداخل دارد، روی این کتاب هم هشداری با چنین مضمونی نوشته می‌شد: خواندن این کتاب برای افسرده‌ها ممنوع است.

- وقتم بابت مطالعه‌ی این کتاب تلف نشد؛ حتی شاید عاملی باشد برای اینکه قدر وقت و زندگی بیشتر دانسته شود، این ظرافت و توجه به چگونگی سپری شدن زمان، جزییات ریز زندگی و پیچ و خم‌های باطن آدمی در آن حیرت‌آور است. وسواس‌گونه هم هست، دیگر مدام مراقبی چه می‌گویی و چگونه و میزان تاثیر آن کلمات را بر خود و دیگری می‌سنجی! آدمی کم‌کم مبدل به فشارسنج واژگان می‌شود.

- هیچ راهی وجود ندارد؛ ادبیات کافکا، ادبیات مرگ است و افسردگی. حد میانه‌ای هم ندارد. اصالت عجیبی که واقعی را از فیک و جعلی جدا می‌کند. غرق شدن در کافکا چنانچه راستین باشد، چنانچه بسترش در خود فرد وجود داشته باشد، به افسردگی‌های حادی منجر می‌شود و غیر از این، چنانچه علاقه به او ادا اطوار باشد، پوچ‌بازی است و افسرده‌نمایی‌های دل بهم‌زن؛ ریخت و رفتار فرد هم داد خواهد زد. اما نوع واقعی‌اش به راستی خطرناک است. آیا یکی از دلایل خودکشی صادق خان هدایت همین نمی‌تواند باشد؟ بنیامین هم که با قرص‌های مرفین خود را خلاص کرد! دلوز هم که از پنجره‌ی آپاراتمانش بیرون پرید. وه! انگار هر که با او جدی مواجه شده در نهایت به نحوی خودش را از میان برداشته؛ من به ادبیات این مرد علاقه دارم!...

- این کتاب مرا دچار خرافات و اوهام کرده است. اگر کتابی واقعا عنوان افسون ‌شده، طلسم‌ شده، نفرین ‌شده یا مزخرفاتی از این دست بر خود داشته باشد همین کتاب است. تنها همین کتاب تا به حال مرا با چنین چیزی مواجه کرده است. ادبیات کافکا، گرداب بزرگی است که چنانچه به راستی تجربه شود، همذات‌پنداری در آن اتفاق بیفتد، آدمی را در خود فرو می‌کشد و به ورطه‌ی نیستی می‌کشاند. بر خلاف میلم و با عرض معذرت از دکتر کافکای عزیز می‌باید ذکر کنم به باور من ادبیات او، ادبیات ناخوشی است؛ ادبیات تیره و تار و انفعال و شکست! تو گویی زندگی و انرژی لازم برای انجامش در آن به صلابه کشیده می‌شود. باز هم حواسم پیش صادق خان هدایت است و قضیه خودکشی‌اش؛ هیچ نویسنده‌ای چون کافکا چنین بلایی به سرم نیاورده است، شاید باید نوشته‌ام را درباره‌ی کتاب «گفتگو با کافکا» پس بگیرم. خطاست او را آنجا آموزگارِ انسان خواندم؛ چرا که آموزه‌اش مرگ است و نیستی! «گوستاو یانوش» هم گول ظاهر این مرد واقعا نجیب، موقر و آرام را خورده است. اما همچنان هیچکدامِ این‌ها دخلی به صورت ماجرا برای من ندارد: کافکا نویسنده‌ی ویران ‌کننده‌ای است که در ژرف‌ترین لایه‌های روان آدمی پرسه می‌زند، یکی از خبره‌ترین نویسندگانی که تاریخِ کتابت به چشم دیده است، او قدرت قلم و اندیشیدن در عمق را به اکران می‌گذارد؛ و عمیق همیشه برایم مسحور کننده و جذابیت ناگزیری دارد. هیچ مقاومتی در کار نخواهد بود، جلد دوم این کتاب کجاست؟




پیام رنجبران (وبلاگ سیناپس)


ادامه مطلب

برچسب ها: کتاب نامه به فلیسه ، ادبیات نفرین شده ، ادبیات مرگ ، فرانتس کافکا ، ادبیات خودکشی ، صادق هدایت ، کتاب گفتگو با کافکا ،


زمانی که تنها پدیده‌های درونی را مشاهده می‌کنیم، شاید که با کر و لال‌ها قابل مقایسه باشیم، همان‌ها که از طریق جنبش لبان واژه‌هایی را که نمی‌شنوند حدس می‌زنند. از پدیده‌های مربوط به حس‌ درونی، وجود پدیده‌های نامرئی و متفاوت را نتیجه می‌گیریم، {پدیده‌هایی} که درک توانستیم کرد اگر وسیله‌ی مشاهده‌ی ما مناسب بود، همان‌ها که جریان عصبی خوانده می‌شود.

ما از هیچ اندام حساس و ظریفی برای این دنیای درونی برخوردار نیستیم، پس یک پیچیدگی هزار لایه را همچون وحدتی حس می‌کنیم؛ پس آنجا که هر دلیل جنبش و دگرگونی بر ما پوشیده می‌ماند، نسبت میان علت و معلول را وارد می‌کنیم- توالی اندیشه‌ها و احساسات تنها {ترتیب} مرئی شدن آن‌ها در آگاهی است. این که این توالی ربطی به یک زنجیره‌ی علّی داشته باشد کاملا باورناپذیر است؛ آگاهی هرگز برای ما نمونه‌ای از علت و معلول را فراهم نیاورده است.

 

 

برچیده از کتاب «اراده‌ی قدرت»

نوشته‌: فردریش نیچه / ترجمه: مجید شریف

ص 415

 

پیام رنجبران (وبلاگ سیناپس)



ادامه مطلب

برچسب ها: اراده قدرت ، اراده قدرت نیچه ، مجید شریف ، علت و معلول ، آگاهی ، علیت ، کتاب اراده قدرت ،

تعداد کل صفحات: 60 1 2 3 4 5 6 7 ...
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic