ناگهان درخت

نویسنده و کارگردان: صفی یزدانیان 

*

روایت نابسامان!

پیام رنجبران

باید اعتراف کنم مابین آثار فیلم‌سازان ایرانی در سال‌های گذشته و با این‌که بر حسب سلیقه‌ی شخصی کلاً تماشای فیلم‌های عاشقانه جزو انتخاب‌های دوم و سومم هم محسوب نمی‌شود اما تنها فیلمی که آن را چند بار دیدم و هنوز هم دلم می‌خواهد ببینمش «در دنیای تو ساعت چند است؟» نخستین فیلم آقای «صفی یزدانیان» بوده است. فیلمی محترم و دوست‌داشتنی با نگرش زیبایی به عشق که فضا و لحن و موسیقی‌اش یادآورِ‌ آثاری چون «در حال و هوای عشق» و «2046» ساخته‌ی «وونگ کار وای» بوده اما استقلال خود را حفظ کرده و در یک جمله تماشای آن به آدمی حس خوبی می‌دهد. از این لحاظ بی‌صبرانه منتظر اثر بعدی آقای یزدانیان بودم و البته در این مابین چیزی نیز گوشه‌ی ذهنم وجود داشت حالا یا بر حسب این‌که شاید جایی خواندم یا بر اساس روالی که شاهدش بوده‌ام که وقتی فیلم‌سازان ایرانی در نخستین گام یک فیلم خیلی خوب می‌سازند معمولاً بعدی را خراب می‌کنند و حتی ممکن است هرگز موفق به ساخت کاری بهتر یا حداقل هم‌سطح آن اثر مطلوب نشوند. اما به باور من در کل فیلم‌های آقای «صفی یزدانیان» از آن نوع آثاری است که یا ارتباط مخاطب با آن برقرار می‌شود و از آن خیلی خوشش می‌آید و یا این‌که پس از تماشای آن با خودش می‌گوید:«این چی بود دیگه؟» یا «حالا که چی بشه؟»؛ ولی نمی‌دانم دسته‌ی اول چنانچه فیلم‌های بعدی کارگردان خوب نباشد تا کجا می‌توانند حوصله به خرج دهند و آثار او را دنبال کنند؟ آن هم در روزگاری که به مدد شبکه‌های مجازی بهترین و جدیدترین فیلم‌های روز دنیا در دسترس است. شخصاً با وجود این‌که فیلم «ناگهان درخت» تازه‌ترین ساخته‌ی آقای یزدانیان که به هیچ عنوان قابل مقایسه با فیلم نخست ایشان نیست و توقعم را برآورده نکرد، ولی واقعیت این‌که از آن بدم نیامد و احتمالاً فیلم بعدی ایشان را نیز به تماشا خواهم نشست. اگر این فیلم را که تاثیر آثار ادبی از جمله رمان «راه‌های برگشتن به خانه»‌ی «آله‌خاندرو سامبرا» هم در آن دیده می‌شود و سرگذشت زندگی فردی به نام «فرهاد» از کودکی تا پنجاه‌سالگی‌اش است، از این منظر ببینیم که شباهت زیادی به سرگذشت خیل کثیری از آدم‌های این ممکلت دارد قابل توجه و تامل است. زندگی «فرهاد» دور از ما نیست و سرگذشتی که شیرین‌ترین خاطراتش به گذشته‌های دور او برمی‌گردد و هر چه جلوتر می‌رویم به زحمت دلیلی برای زنده ماندن پیدا می‌کند. درست مثل زندگی اکثر مردم این مملکت که هر چه پیش می‌رویم دشوارتر شده و هر چه نامش زندگی‌ است به مرور از زندگانی‌شان حذف می‌شود و یا حتی مسیر زندگی‌شان به طرز محیرالعقولی تغییر می‌کند، زندگی فرهاد نیز چنین است؛ مثلاً به این توجه کنید که حتی اگر دلیل بازداشت فرهاد موجه باشد اما به طرز هجوآلود، ولی به شدت همخوان با واقعیت روانه‌ی زندان شده و بی‌هیچ سبب قانع‌کننده‌ای چند سال آنجا نگه‌اش می‌دارند و این خود یکی از دلایل اصلی‌ست که کل زندگی‌اش شکل دیگری پیدا می‌کند. حتی به باور من اسم فیلم سنخیت عجیبی با زندگی‌مان دارد بالاخص با توجه به پایان‌بندی‌اش. زندگی‌ای که بعد از سپری کردن هزار جور بلا و بدبختی درست در لحظه‌ای که قرار است طور دیگری رقم بخورد «ناگهان یک درخت» جلوی‌مان سبز می‌شود! حتی شاید بتوان توجیهی برای پاره‌پاره‌ بودن و این از هم‌گسیختگی روایت فرهاد پیدا کرد اگر باز هم به زندگی خودمان نگاهی بیندازیم. زندگی‌ای که به دلایل عجیب و غریبی پاره‌پاره است و آغاز و میانه و پایانش با هم همخوانی ندارد و هر دوره‌ای از آن ساز خودش را می‌زند. اما بیان واقع این‌که، حتی اگر فیلم‌ساز چنین چیزی مد نظرش بوده و بدین‌طریق قصد نمایاندن آن را داشته در حالت کلی آن‌سان که سزاست موفق نبوده! از هم‌گسیختگی در دنیای داستانی به معنای آشفتگی و بهم‌ریختگی نیست و منطق و انسجام خودش را نیاز دارد در عین حالیکه آنچه بیشترین آسیب را به «ناگهان درخت» وارد کرده خط ضعیف قصه، روایت نابسامان و چگونگی بیان آن است. «در دنیای تو ساعت چند است؟» هم قصه‌ی آن‌چنان قوی‌ای نداشت و ما می‌توانیم این کم‌رنگ کردن خطوط پیرنگ و حس و حال توصیفی بخشیدن به فیلم را جزوی از نگرش آقای یزدانیان به جهان داستان بدانیم، اما آن فیلم هر چه که بود در انتقال حس موفق و همچنین همان خط قصه‌‌ی کم‌رنگش آنقدر با ظرافت و لطیف بیان می‌شد که مخاطب را درگیر و به تماشای آن ترغیب می‌کرد.

 

 

پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)

نقد فیلم پترسون ساخته جیم جارموش(اینجا)


نقد فیلم قبیله ساخته اسلابوشپیتسکی(اینجا)


برچسب ها: نقد فیلم ناگهان درخت صفی یزدانیان ، در دنیای تو ساعت چند است؟ ، ادبیات و سینما ناگهان درخت ، نقد و بررسی فیلم ناگهان درخت ، فیلم ناگهان درخت صفی یزدانیان ، روایت نابسامان فیلم ناگهان درخت ، فیلم ناگهان درخت ،

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.