پنجشنبه 31 خرداد 1397

دیوید سداریس ( نگاهی به آثار یک طنزنویس )

   نوشته شده توسط: پیام رنجبران    نوع مطلب :نقدهای ادبی‌ام در مجله صدبرگ ،

این نوشته‌ام، اینجا ماهنامه صدبرگ- خردادماه 97 منتشر شده!





نگاهی به آثارِ یک طنز‌نویس

دیوید سداریس


پیام رنجبران

 

 

ویژگی‌ای که برای یک داستانِ کوتاه خوب می‌شمارند این است که با هر داستانی که پیش از آن نوشته شده متفاوت باشد! اثرِ به رشته‌ی تحریر درآمده چه از لحاظ فُرم و ساختار چه از لحاظ درونمایه با آثار پیشینِ خود متمایز باشد. (این خصیصه معمولاً در کشور ما ضعفِ یک داستان محسوب می‌شود، چرا که با تازه مخالفیم) شخصاً به آثاری علاقمندم که حاصل کشف و شهودِ نویسنده باشد و برآمده از انفجارهای درونی و دغدغه‌ها و همچنین مسائلی که در زند‌گی برای او پیش آمده و طومار جانش را بهم پیچیده و به درد آورده است. اساساً ذات هنر بر پایه‌ی اعتراض شکل می‌گیرد و این اعتراض از خویشتنِ هنرمند آغاز می‌گردد تا فضایی که پیرامون‌‌اش را دربرگرفته اعم از خانواده یا جامعه و سپس اعتراض به همه چیز. دغدغه‌ و مسائل حل‌ ناشده‌ای مغزِ هنرمند را قلقک می‌دهد و آن‌را به خارش می‌اندازد آنقدر که تا توسط اثرش ابرازش ندارد یا اگر نویسنده باشد تا ننویسدش آرام نخواهد شد و به طور مداوم، یقینِ انسان‌ها به هر چیزی در آثارِ هنری به چالش و تردید یا به هجو کشانیده می‌شود. بدین روال گاهی نمی‌توان حتی قالب برخی از آثار را پیدا کرد و به دقت گفت در کدام رسته قابلیت تعریف و طبقه‌بندی پیدا می‌کنند، درست مثل نوشته‌های «دیوید سداریس» طنزنویسِ قهّارِ آمریکایی که اگر از چند نوشته‌ی او که بطور واضح داستان‌کوتاه هستند بگذریم، باقی‌شان نوشته‌هایی‌ست که صرفاً از دغدغه‌های نویسنده پرده برمی‌دارد. سوألات و چالش‌ها و مسائلی که برخی‌شان از کودکی در روح و روان او رخنه کرده‌اند و همان‌جا لولیده‌اند. روح و روانِ بعضی از آدم‌ها طیِ زندگی‌شان دچار تصادفاتی شده، مثلاً یکی با موتور‌سیکلت، یکی با سواری، دیگری با تراکتور، یک‌ نفر هم هجده‌چرخ از رویش رد شده و حالا آن بهت و شدت تصادف در نویسندگان به رشته‌ی کلمات مبدل گشته! اصلاً بسیاری از نویسندگان بعدِ این برخوردها نویسنده شده‌اند و شاید پیش از آن هیچ تصمیمی برای نویسنده شدن نداشته‌اند! و البته «دیوید سداریس» جزو آن دسته‌ است که با هجده‌چرخ تصادف کرده و محصول آن تصادم به قول «گوگول» اَبرنویسنده‌ی روس که درباره‌ی بهترین نوشته‌های طنز می‌گوید:«خنده‌ی مرئی آمیخته به گریه‌ی نامرئی» است و بدین‌سان یکی از عالی‌ترین شکل‌های طنز‌پردازی به وجود آمده. گیرا، جذاب، مفرح، عمیق، منتقدانه و متفکرانه و به شدت خنده‌دار با موضوعاتی از قبیل مسائل و مشکلات خانوادگی، درگیری‌های انواع و اقسام شغل‌ها، تحصیلات، مصرف مواد مخدر، فرهنگ یونانی و همچنین خاطرات بزرگ شدن نویسنده در خانواده‌ای از طبقه‌ی متوسط در حومه‌ی شهر. این وجهِ به شدت خنده‌دار بودن در همه‌ی کتاب‌های «دیوید سداریس» که گذرِ این نگارنده بدان‌ها افتاده وجود دارد! کتاب‌هایی از جمله، «مادربزرگت رو از اینجا ببر»، «بالاخره یه روز قشنگ حرف می‌زنم»، «بیا با جغدها درباره‌ی دیابت تحقیق کنیم». اما مورد دیگری درباره‌ی «سداریس» وجود دارد، هر خواننده‌ای اولین کتابی که از سداریس بخواند بهترین اثری‌ست که از او خوانده است! یعنی وقتی خواننده برای نخستین بار با اثری از ایشان مواجه می‌شود حالا فرق نمی‌کند کدام باشد، و با چنین گونه‌ی ویژه‌ای از تاز‌گی و کیفیت بالای طنازی در آن اثر مواجه می‌گردد شگفت‌زده خواهد شد و همچنین حتماً می‌خندد آن هم به شدت، ولی چنانچه به سراغ باقیِ آثار او برود به لذت و حظی که نخستین بار برده است دست نمی‌یابد چرا که در یک نگاه کلی، در آثار سداریس نوعی از تکرار وجود دارد که ممکن است کسل‌کننده باشد. به هر تقدیر پیشنهاد می‌کنم چنانچه خواستید به سراغ سداریس بروید با «مادربزرگت رو از اینجا ببر» آغاز بفرمایید. داستانی در این مجموعه هست با عنوان «طاعون تیک» و ماجرای پسربچه‌ی دانش‌آموزی ا‌ست که تیک‌های عجیب غریبی دارد، مثلاً به هر چیزی که گذرش می‌افتد از صندوق پست تا پریز برق، می‌بایست آن‌را بلیسد تا ذهنش آرام و قرار بگیرد. این داستان فوق‌العاده خنده‌دار و البته دردناک است و قطعاً به همین واسطه «دیوید سداریس» را هیچ‌گاه فراموش نخواهید کرد؛ این شما و این «دیوید سداریس».

 

 




پیام رنجبران(وبلاگ سیناپس)

 

نگاهی به رمان «مسیح باز مصلوب» نوشته‌ی «نیکوس کازانتزاکیس» (اینجا)


برچسب ها: نقد آثار دیوید سداریس ، معرفی آثار دیوید سداریس ، نقد بالاخره یه روز قشنگ حرف می‌زنم ، نقد مادربزرگت رو از اینجا ببر ، نقد بیا با جغدها درباره‌ی دیابت تحقیق کنیم ، طنز گوگول سداریس ، کتابهایی که باید بخوانیم ،

دلبر
جمعه 1 تیر 1397 12:36 ق.ظ
بسیار زیبا
پاسخ پیام رنجبران : درود بر شما، شاد باشید.

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.